Khi cha mẹ không chịu nhận tiền con đưa, đừng cố đưa mạnh hơn. Hiểu lý do trước — ngại thành gánh nặng, sợ con thiếu, tự ái vì không còn tự lo được, hay thấy tiền mặt là "của bố thí" — rồi đổi cách đưa cho hợp với lý do đó: trả thẳng những khoản cha mẹ phải chi, nhờ cha mẹ "giữ giùm", góp vào việc cha mẹ quan tâm, hay để cha mẹ đóng góp lại một phần cho con cháu. Cách đưa đúng là cách cha mẹ vẫn thấy mình là người có quyết định.
Một số cha mẹ nhận rồi lặng lẽ gửi lại cho cháu, hoặc cất đi không dùng, rồi vẫn sống tằn tiện. Những lúc đó cũng là tín hiệu cách đưa chưa hợp. Phần dưới đi qua từng lý do thường gặp, bảng "làm sai — làm đúng", câu nói mẫu, và một nhà đi trọn với kết quả chỉ được một nửa.
Bốn lý do cha mẹ từ chối và mỗi lý do cần cách khác
Sợ thành gánh nặng. Cha mẹ thấy con vất vả, con đông con, không muốn lấy phần của cháu. Cách hợp: cho cha mẹ thấy khoản này đã được tính trong ngân sách nhà mình, không lấy từ phần của cháu. Nói rõ con số đều và nhỏ hơn cha mẹ tưởng.
Sợ con thiếu. Cha mẹ thấy con thu nhập không đều, đang trả nhà, đang nuôi con một mình. Cách hợp: nói thật về tình hình của mình ở mức đủ để cha mẹ yên — nhà con có quỹ dự phòng, khoản này nằm ngoài quỹ đó.
Tự ái vì không còn tự lo được. Với người cả đời là trụ cột, nhận tiền con là nhận rằng vai trò đã đổi. Cách hợp: đừng đưa tiền mặt; trả thẳng những khoản cụ thể như điện nước, thuốc, sửa nhà, để cha mẹ không phải cầm tiền trong tay.
Thấy tiền mặt là sòng phẳng, không phải tình. Có cha mẹ nhận quà, nhận đồ ăn thì vui, nhận tiền thì buồn. Cách hợp: đổi sang hiện vật, sang dịp cụ thể, hoặc gắn tiền với một việc cha mẹ thích làm như đi thăm họ hàng, góp giỗ.
Làm sai — làm đúng khi đưa tiền cho cha mẹ
Cột đầu là những cách hay gặp với ý tốt nhưng làm cha mẹ khó chịu. Cột hai là cách đổi lại, cột ba là ví dụ giả định cho một nhà.
| Làm sai | Làm đúng | Ví dụ giả định |
|---|---|---|
| Dúi tiền vào tay lúc chia tay, trước mặt hàng xóm | Đưa riêng, nhẹ nhàng, hoặc chuyển khoản vào một ngày cố định | Mỗi mùng năm chuyển 2 đơn vị, không cần nhắc |
| Nói "bố mẹ cứ cầm lấy mà tiêu, con có nhiều" | Nói khoản này đã được tính, không ảnh hưởng nhà mình | "Khoản này con để riêng cho bố mẹ từ đầu tháng rồi" |
| Đưa một cục lớn lâu lâu một lần | Chia đều theo tháng hoặc trả thẳng từng khoản | Trả tiền điện, nước, thuốc mỗi tháng thay vì đưa 6 đơn vị một lần |
| Hỏi lại "tiền con đưa bố mẹ tiêu gì rồi" | Hỏi cha mẹ còn thiếu gì, không hỏi tiền đã đi đâu | "Tháng này bố mẹ có cần mua gì thêm không?" |
| Ép nhận đến khi cha mẹ cáu | Lùi lại, đổi cách khác vào lần sau | Lần sau mang theo thuốc, đồ ăn thay vì tiền |
Đọc bảng xong, đánh dấu dòng nào giống mình. Hầu hết người con đều có ít nhất một dòng ở cột trái, không vì thiếu thương mà vì vội.
Những cách đưa mà cha mẹ dễ nhận
Không cách nào hợp với mọi cha mẹ. Thử một hai cách, xem phản ứng, rồi giữ cách cha mẹ thấy thoải mái.
- Trả thẳng hoá đơn: đăng ký trả điện, nước, internet của nhà cha mẹ từ tài khoản của con. Cha mẹ không cầm tiền, nhưng mỗi tháng có thêm khoản dư.
- Mua thuốc, đặt lịch khám: con giữ đơn thuốc, tự mua và gửi về, hoặc đặt lịch khám và trả luôn. Cha mẹ nhận sức khoẻ, không nhận tiền.
- Nhờ "giữ giùm": gửi một khoản nhờ cha mẹ "giữ giùm con phòng khi cháu cần", kèm dặn cứ dùng khi bố mẹ cần. Nhiều cha mẹ nhận vì thấy mình đang giúp con.
- Gắn với một việc cha mẹ quý: tiền giỗ ông bà, tiền đi thăm họ hàng, tiền góp cho xóm. Cha mẹ nhận vì việc đó, không vì mình.
- Để cha mẹ đóng góp lại: nhờ cha mẹ nấu, trông cháu vài buổi, dạy cháu một việc, rồi gửi một khoản "góp chợ". Có cho có nhận thì cha mẹ thấy công bằng.
- Sửa nhà, thay đồ thay vì đưa tiền: thay quạt cũ, sửa mái dột, lắp đèn hành lang. Thấy được, dùng được, không ai phải ngại.
Cách nào thì cũng giữ nhịp đều. Cha mẹ nhận dễ hơn khi nó thành một nếp của nhà, không phải một lần "bố thí" đột ngột.
Câu nói mẫu cho từng tình huống
Khi cha mẹ nói "bố mẹ không cần đâu": "Con biết bố mẹ tự lo được. Khoản này con không đưa vì bố mẹ thiếu, mà vì con muốn góp một phần vào nhà mình ở quê. Bố mẹ không tiêu thì để dành cho lúc ốm, con đỡ phải lo."
Khi cha mẹ sợ con thiếu: "Nhà con có để riêng một khoản phòng khi có chuyện rồi. Khoản này con tính sẵn từ đầu tháng, không lấy từ tiền học của cháu đâu ạ."
Khi cha mẹ tự ái: "Ngày xưa bố mẹ lo cho con hết. Giờ con chỉ lo một phần tiền điện nước thôi, bố mẹ để con làm, con thấy vui." Câu này không nói "bố mẹ già rồi", không nói "bố mẹ không làm được nữa".
Khi cha mẹ nhận rồi gửi lại cho cháu: "Bố mẹ cho cháu thì cháu vui, nhưng con muốn bố mẹ giữ phần của bố mẹ. Cháu có bố mẹ lo rồi." Nói một lần, không nhắc lại mỗi tháng.
Khi vợ hoặc chồng ngại cha mẹ mình từ chối: để người con ruột nói. Lời từ con dâu, con rể dễ bị cha mẹ hiểu là khách sáo, dù không có ý đó.
Khi mấy anh chị em cùng đưa, mỗi người một kiểu
Cha mẹ có nhiều con thường nhận tiền theo nhiều đường: người gửi chuyển khoản, người dúi tay lúc về, người mua đồ. Mỗi người tưởng mình đang lo phần chính, còn cha mẹ thì khó xử — nhận của người này mà từ chối người kia thì sợ mất lòng, nhận hết thì sợ con nghĩ mình tham.
Cách gỡ là anh chị em thống nhất với nhau trước, rồi mới nói với cha mẹ. Không cần gộp thành một quỹ; chỉ cần mỗi người nhận một phần việc rõ ràng: một người trả điện nước, một người lo thuốc và lịch khám, một người gửi khoản tiền mặt nhỏ đều đặn, một người lo những dịp hiếu hỉ, giỗ chạp. Cha mẹ thấy mỗi khoản có chỗ của nó thì nhận nhẹ lòng hơn nhiều.
Câu nói mẫu trong nhóm anh chị em: "Bố hay từ chối tiền mặt, mình chia nhau theo việc nhé. Em nhận phần điện nước với thuốc, anh chị xem nhận phần nào. Ai muốn biếu thêm thì báo nhóm, để bố không phải nhận một lúc nhiều đường."
Với con một, phần này nói với vợ hoặc chồng: thống nhất ai đưa, đưa thế nào, để cha mẹ không bị kẹt giữa hai cách. Điều cần tránh là để cha mẹ phải kể với người con này rằng người con kia đã cho bao nhiêu — đó là lúc chuyện thể diện của cha mẹ biến thành chuyện so bì của các con.
Một nhà đi trọn: được một nửa
Anh Phúc 36 tuổi, vợ chồng đều đi làm, một con nhỏ. Bố anh từng là thợ mộc giỏi, giờ tay run, không nhận việc được nữa, nhưng nhất định không cầm tiền con. Mỗi lần anh về, dúi tiền vào túi áo bố, bố lại nhét vào cặp sách của cháu. Mẹ anh kể nhỏ rằng bố hay đi bộ ra chợ để đỡ tiền xe, và bớt thuốc huyết áp "vì thấy khoẻ".
Anh đổi cách: đăng ký trả tiền điện nước của nhà bố mẹ từ tài khoản của mình, gửi thuốc huyết áp theo đơn mỗi tháng, và nhờ bố đóng cho cháu một cái giá sách nhỏ, "tiền gỗ con lo, công bố làm". Bố anh vui ra mặt, làm cả tháng.
Tiền điện nước thì bố không biết, hoặc biết mà không nói. Thuốc thì bố dùng đều hơn. Nhưng tiền mặt bố vẫn không nhận, và vẫn đi bộ ra chợ. Anh dặn mẹ giữ một khoản nhỏ anh gửi riêng, khi nào bố cần thì mẹ đưa như tiền của mẹ.
Không trọn vẹn: bố anh vẫn tằn tiện hơn mức cần. Nhưng những khoản quan trọng nhất — thuốc, điện nước — đã đến đúng chỗ, và bố anh vẫn giữ được cảm giác mình còn làm ra một thứ cho cháu.
Điều không cần lo quá, và khi nào cần lo thật
Không cần lo khi cha mẹ không nhận tiền mặt nhưng nhận thuốc, nhận đồ, nhận việc con trả thay. Mục đích là cha mẹ đủ, không phải cha mẹ cầm tiền. Không cần lo khi cha mẹ dành dụm một phần tiền con gửi. Với nhiều người già, có khoản để dành là có giấc ngủ yên.
Cần để ý thật khi có những dấu hiệu sau: cha mẹ bớt ăn, bớt thuốc, không đi khám dù có lịch; cha mẹ nhận tiền rồi đưa hết cho một người khác trong nhà hay ngoài nhà; cha mẹ giấu chuyện đang nợ. Đó không còn là chuyện thể diện mà là chuyện cha mẹ đang thiếu thật hoặc đang bị ai đó dựa vào.
Lúc đó, nói chuyện thẳng hơn, nhưng vẫn nhẹ: "Con thấy dạo này bố mẹ bớt thuốc. Con lo. Bố mẹ có đang cần tiền cho việc gì mà chưa nói với con không?" Nếu cha mẹ bớt thuốc vì nghĩ mình đã khoẻ, đưa cha mẹ đi gặp bác sĩ để bác sĩ nói, đừng tự khuyên dùng hay ngừng thuốc gì.
Tự kiểm: mình đang muốn cha mẹ nhận tiền để cha mẹ đủ, hay để mình yên lòng? Nếu là vế sau, đôi khi cách tốt nhất là chấp nhận cách cha mẹ muốn được giúp.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ không chịu nhận tiền con cho thì làm thế nào?
Tìm hiểu cha mẹ từ chối vì sao: ngại thành gánh nặng, sợ con thiếu, tự ái hay không thích tiền mặt. Rồi đổi cách đưa cho hợp như trả thẳng hoá đơn, mua thuốc, nhờ cha mẹ giữ giùm hoặc gắn tiền với một việc cha mẹ quý.
Có nên trả tiền điện nước thay cho bố mẹ thay vì đưa tiền mặt không?
Với cha mẹ ngại cầm tiền con, trả thẳng hoá đơn là cách nhẹ nhàng và đến đúng chỗ. Cha mẹ không phải nhận gì trong tay nhưng mỗi tháng có thêm khoản dư cho việc khác.
Bố mẹ nhận tiền rồi lại đem cho cháu thì có sao không?
Thỉnh thoảng thì là niềm vui của ông bà. Nhưng nếu lần nào cũng vậy và cha mẹ sống thiếu thốn, nói nhẹ một lần rằng con muốn cha mẹ giữ phần của mình, và chuyển dần sang chi thẳng cho những khoản thiết yếu của cha mẹ.
Nói gì để bố mẹ không tự ái khi con cho tiền?
Tránh những câu nhắc cha mẹ đã già hay không tự lo được. Nói rằng khoản này đã được tính sẵn, con muốn góp một phần cho nhà, hoặc nhắc đến những năm cha mẹ đã lo cho con, để việc con giúp lại thành điều tự nhiên.
Con dâu, con rể có nên đứng ra đưa tiền cho bố mẹ chồng, bố mẹ vợ không?
Thường để người con ruột đưa sẽ dễ hơn, vì cha mẹ ít ngại với con ruột. Con dâu, con rể vẫn góp phần quyết định và có thể đưa quà, đồ dùng, nhưng phần tiền mặt nên để người con ruột nói chuyện.
Khi nào việc bố mẹ không nhận tiền là dấu hiệu cần lo?
Khi cha mẹ bớt ăn, bớt thuốc, bỏ lịch khám, đưa hết tiền cho người khác hoặc giấu một khoản nợ. Lúc đó cần nói chuyện thẳng hơn với cha mẹ và đưa cha mẹ đi gặp bác sĩ nếu có chuyện về thuốc.