GanhVac.comGánh Vác
Tiền cho con

Học thêm cho con chi tới đâu: câu hỏi tự kiểm trước khi đăng ký thêm một lớp

Trước khi cho con học thêm một lớp nữa: câu hỏi tự kiểm về mục tiêu, sức của con và sức của ví, cách đặt trần chi và khi nào nên dừng một lớp đang học.

A grandmother waits on a low stool outside a small tutoring room in the evening while a boy walks out with his backpack, side view, warm lamplight

Khung trả lời ngắn: học thêm chỉ đáng chi khi trả lời được ba câu — lớp này giúp con giải quyết việc gì cụ thể, con còn sức học thêm không, và nhà mình có giữ được khoản này đủ lâu mà không phải cắt tiền thuốc của ông bà hay khoản dự phòng không. Thiếu một trong ba thì chưa đăng ký, hoặc đăng ký thử một khoá ngắn rồi xem lại.

Người đứng giữa hay rơi vào thế khó: không cho con học thì sợ con thua bạn, cho học thì mỗi lớp thêm là một khoản cố định kéo dài cả năm, đúng lúc cha mẹ ở quê có thể cần tiền bất cứ tháng nào. Bài này không phán học thêm là tốt hay xấu, cũng không nói mức nào là nhiều hay ít. Nó giúp bạn tự quyết bằng câu hỏi, bằng một trần chi do chính nhà mình đặt, và bằng cách xem lại định kỳ.

Bộ câu hỏi tự kiểm trước khi đăng ký

Ngồi với người bạn đời, hoặc với chính con nếu con đã lớn, và trả lời từng câu. Câu nào trả lời "không biết" thì tìm hiểu thêm trước khi đóng tiền.

  • Con đang gặp khó ở chỗ nào, cụ thể đến từng phần bài, hay chỉ là "học chưa giỏi"?
  • Lớp này giải quyết đúng chỗ khó đó, hay chỉ học trước chương trình?
  • Giáo viên trên lớp đã nói gì về chỗ khó của con? Có cách hỗ trợ nào trong trường chưa thử?
  • Sau khi thêm lớp này, một tuần con còn mấy buổi tối không phải học? Con còn thời gian chơi, ngủ đủ không?
  • Con có muốn học không, hay chỉ bố mẹ muốn?
  • Khoản này là bao nhiêu đơn vị mỗi tháng, kéo dài mấy tháng, và cộng vào thì tổng chi học thêm của con chiếm bao nhiêu phần khoản dành cho con?
  • Nếu tháng tới ông bà ốm, khoản này có làm nhà phải rút dự phòng không?
  • Sau bao lâu thì xem lại, và dấu hiệu nào cho biết lớp này đang có ích?

Câu cuối hay bị bỏ qua nhất. Một lớp học thêm đăng ký không hẹn ngày xem lại thường chạy theo quán tính hết năm này sang năm khác. Đặt sẵn mốc, ví dụ hết học kỳ, và hai dấu hiệu cụ thể để nhìn vào: điểm phần đó của con, và việc con có còn sợ môn đó không.

Đặt trần chi học thêm: bảng một trang cho cả năm

Thay vì quyết từng lớp một, đặt một trần chi cho toàn bộ học thêm của con trong năm, tính theo đơn vị nhà mình. Có trần rồi, mỗi lớp mới phải vừa trong đó; muốn thêm lớp thì phải bớt lớp khác. Dòng đầu là ví dụ giả định.

LớpMục tiêu cụ thểĐơn vị mỗi thángSố thángNgày xem lạiDấu hiệu có ích
Toán nhóm nhỏ (ví dụ giả định)lấy lại phần phân số bị hổng0,44hết học kỳ mộtlàm được bài phân số trên lớp, không còn khóc khi làm bài
………………
Tổng…trần cả năm: … đơn vị

Trần chi bao nhiêu là chuyện của mỗi nhà; không có mức đúng chung. Nhà có cha mẹ đang điều trị dài ngày sẽ đặt trần thấp hơn, và đó là lựa chọn hợp lý chứ không phải thiếu quan tâm đến con. Nhà nào vừa qua năm nặng có thể nới trần. Điều cần là trần được đặt trước, bằng đầu óc tỉnh táo, chứ không phải tăng dần theo từng lời rủ của phụ huynh khác.

Một mẹo nhỏ: ghi trần chi ngay trên đầu tờ lịch khoản lớn của con. Mỗi lần ai đó giới thiệu một lớp hay, bạn chỉ cần nhìn lên và hỏi: lớp này thay cho lớp nào?

Khi phụ huynh khác rủ, khi con muốn theo bạn

Áp lực học thêm hiếm khi đến từ con số, mà đến từ nhóm phụ huynh. Một tin nhắn "cả lớp đi học cô này rồi" đủ làm người đứng giữa mất ngủ. Trước khi trả lời, tách hai việc: thông tin (lớp đó dạy gì, cho ai) và áp lực (sợ con lạc lõng). Thông tin thì đáng nghe. Áp lực thì đem về đối chiếu với bộ câu hỏi ở trên.

Câu trả lời mẫu với phụ huynh khác, không cần giải thích chuyện tiền nhà mình: "Cảm ơn chị đã báo. Nhà em đang cho con học phần này theo cách khác, hết học kỳ em xem lại rồi tính." Câu này lịch sự, không hứa, không kể lể.

Khi chính con muốn đi vì bạn đi: "Bố hiểu con muốn học cùng bạn. Mình thử nói xem lớp đó giúp con được phần nào mà ở nhà hay trên lớp chưa có. Nếu có, mình tính; nếu chỉ để đi cùng bạn thì mình tìm cách khác để con gặp bạn." Con thấy mình được nghe, và học được cách cân một quyết định.

Có những lúc lý do xã hội là thật: con bị lạc nhóm, buồn vì là đứa duy nhất không đi. Lý do đó đáng tính, nhưng nó nên được gọi đúng tên và cân cùng các khoản khác, không núp sau câu "để con học giỏi hơn".

Tình huống đi trọn: vợ chồng chị Mai và ba lớp học thêm

Chị Mai 40 tuổi, chồng là con trưởng, bố chồng sống cùng nhà và mỗi tháng có một khoản thuốc cố định. Con gái lớp bảy học thêm ba lớp: toán, tiếng Anh, văn, cộng lại khoảng một phần năm thu nhập của nhà. Khi bố chồng phải điều trị thêm một đợt, khoản dự phòng tụt mạnh, chị nhận ra không giữ được cả ba lớp.

Hai vợ chồng ngồi trả lời bộ câu hỏi cho từng lớp. Lớp toán có mục tiêu rõ: con hổng phần hình từ năm trước, điểm đã lên. Lớp tiếng Anh con thích và tự học thêm ở nhà. Lớp văn thì không ai nói được nó giúp gì cụ thể; con đi vì cả nhóm bạn đi. Họ quyết: giữ toán đến hết học kỳ, giữ tiếng Anh, tạm dừng văn.

Chị nói với con: "Học kỳ này ông cần điều trị thêm, nhà mình phải bớt một khoản. Bố mẹ thấy lớp văn chưa rõ giúp con được gì, mình dừng thử một học kỳ. Nếu điểm văn tụt hay con thấy khó, mình nói lại." Con phụng phịu mấy hôm vì xa nhóm bạn. Chị rủ con mời nhóm bạn về nhà học chung chiều thứ bảy. Điểm văn học kỳ đó giữ nguyên. Khoản dự phòng hồi lại chậm, vì đợt điều trị của ông kéo dài hơn dự tính, nhưng nhà không phải vay.

Làm sai thường gặp và cách làm khác

Làm sai: đăng ký trọn năm vì được giảm. Làm khác: đăng ký khoá ngắn trước nếu được, xem con có hợp không. Khoản giảm chỉ có lợi khi con học hết; bỏ giữa chừng thì phần đóng trước thành khoản mất. Hỏi rõ chính sách hoàn tiền trước khi đóng.

Làm sai: thêm lớp mỗi khi điểm xuống. Làm khác: hỏi giáo viên trên lớp trước. Có khi điểm xuống vì con mệt, vì chuyện bạn bè, vì nhà đang căng thẳng chuyện ông bà ốm. Thêm lớp lúc đó chỉ thêm mệt.

Làm sai: cắt lớp đột ngột vào giữa tháng thiếu tiền. Làm khác: báo con trước, cho con hoàn thành khoá đang học nếu chỉ còn ít buổi, và nói lý do theo cách không đặt gánh lên vai con.

Làm sai: coi học thêm là cách thể hiện mình là cha mẹ tốt. Làm khác: nhớ rằng thời gian ngồi với con xem bài, hay một bữa tối không vội, cũng là đầu tư cho việc học của con, và không ai tính được bằng đơn vị.

Làm sai: giữ lớp vì ngại nói với giáo viên. Làm khác: một câu ngắn là đủ: "Học kỳ này nhà em phải sắp xếp lại, cho cháu nghỉ từ tháng sau. Cảm ơn cô đã kèm cháu."

Khoản ẩn của học thêm: giờ đưa đón và sức của người lớn

Học phí chỉ là phần nhìn thấy. Người đứng giữa còn trả bằng thời gian và sức, thứ không ghi trong biên lai nhưng rút thẳng vào những giờ lẽ ra dành cho cha mẹ già hay cho chính mình. Khi cân một lớp mới, cộng thêm:

  • Giờ đưa đón mỗi tuần, và ai làm việc đó. Nếu là ông bà, việc chở cháu buổi tối có hợp sức ông bà không, nhất là mùa mưa.
  • Tiền xăng, tiền gửi xe, tiền ăn tối vội bên ngoài vì không kịp về nấu.
  • Ca làm bị bớt, việc làm thêm phải bỏ để kịp đón con.
  • Buổi tối của cả nhà: một lớp lúc bảy giờ có khi làm cả nhà ăn cơm lúc chín giờ, và ông bà ăn một mình.
  • Sức của con: thêm một lớp là bớt một buổi ngủ sớm.

Câu hỏi tự kiểm: "Nếu tính cả giờ đưa đón và những gì mình bỏ ra để đưa đón, lớp này còn đáng không?" Có lớp vẫn đáng, có lớp không. Câu hỏi này thường làm lộ ra một lớp gần nhà hơn, hay một nhóm học chung có phụ huynh thay nhau đưa đón, nhẹ hơn cho tất cả.

Khi nào hỏi người có chuyên môn, và điều không cần lo quá

Nếu con học nhiều mà vẫn rất chậm ở một phần, hay quên, khó tập trung kéo dài, hoặc sợ đi học đến mức đau bụng, mất ngủ, đó không còn là chuyện học thêm. Nói chuyện với giáo viên chủ nhiệm, và nếu cần, đưa con đi khám ở cơ sở y tế hoặc gặp chuyên viên tâm lý học đường để được đánh giá đúng. Thêm lớp trong trường hợp này có khi làm con mệt hơn mà không giải quyết gì.

Với những chế độ hỗ trợ học tập của nhà trường hay địa phương, như lớp phụ đạo miễn phí, hỗ trợ cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, hãy hỏi trực tiếp nhà trường và tra quy định hiện hành. Nhiều nhà gánh toàn bộ chỉ vì không biết mình đủ điều kiện được hỗ trợ.

Điều không cần lo quá: một năm con học ít lớp hơn bạn không quyết định tương lai của con. Thói quen tự học, giấc ngủ đủ, và một người lớn trong nhà còn đủ bình tĩnh để hỏi con hôm nay học thế nào, thường có tác dụng lâu hơn một lớp thêm đăng ký trong lúc nhà đang chật.

Câu hỏi thường gặp

Có nên cho con học thêm khi nhà đang phải lo tiền thuốc cho ông bà?

Có thể, nếu lớp đó có mục tiêu cụ thể và khoản chi vừa trong trần đã đặt mà không phải rút dự phòng. Nếu phải rút dự phòng hay cắt tiền thuốc, ưu tiên giữ khoản của ông bà và tìm cách hỗ trợ con khác như học nhóm, hỏi giáo viên trên lớp.

Làm sao biết một lớp học thêm đang có ích cho con?

Đặt trước hai dấu hiệu cụ thể khi đăng ký, ví dụ con làm được dạng bài từng hổng và con bớt sợ môn đó. Đến mốc xem lại như hết học kỳ, nhìn hai dấu hiệu ấy. Không có thay đổi thì đổi cách học hoặc dừng.

Con muốn đi học thêm vì bạn bè cùng đi thì nên xử lý thế nào?

Nghe con nói hết, rồi cùng xem lớp đó giúp con được phần nào. Nếu lý do chính là đi cùng bạn, gọi đúng tên lý do đó và cân với các khoản khác của nhà. Có thể tìm cách khác để con gặp bạn, như học nhóm ở nhà vào cuối tuần.

Nên đặt trần chi cho học thêm như thế nào?

Đặt một con số cho cả năm theo đơn vị nhà mình, sau khi đã tính chi tiêu thiết yếu, khoản cho ông bà và khoản dự phòng. Mỗi lớp mới phải vừa trong trần đó; muốn thêm lớp thì bớt lớp khác. Xem lại trần mỗi năm hoặc khi nhà có biến cố.

Cắt bớt lớp học thêm có làm con tụt lại không?

Không nhất thiết. Nhiều trẻ học ít lớp hơn mà vẫn giữ được nhịp nếu có thói quen tự học và ngủ đủ. Báo con trước, theo dõi một học kỳ, và nếu thấy con khó khăn thật ở phần nào thì hỗ trợ đúng phần đó thay vì quay lại học tràn lan.

Khi nào chuyện học của con cần gặp chuyên gia thay vì thêm lớp?

Khi con học nhiều mà vẫn rất chậm ở một phần, khó tập trung kéo dài, hoặc sợ đi học đến mức ảnh hưởng ăn ngủ. Nói với giáo viên chủ nhiệm và đưa con đến cơ sở y tế hoặc chuyên viên tâm lý học đường để được đánh giá.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138