GanhVac.comGánh Vác
Hưu trí của chính mình

Không để con phải gánh mình lúc về già: những việc làm trước khi con lớn

Đang ở giữa hai đầu, bạn biết gánh nặng thế nào. Những việc làm từ bây giờ để con không thành thế hệ bánh mì kẹp tiếp theo: tiền, sức khoẻ, mong muốn và giấy tờ.

A father walks his young daughter home from a school gate in the late afternoon, holding her hand, both seen from behind on a tree-lined lane, golden light

Người đang lo cùng lúc cha mẹ già và con nhỏ hiểu rõ hơn ai hết gánh hai đầu nặng thế nào. Câu hỏi tự nhiên tiếp theo là làm sao để con mình không phải đứng đúng chỗ đó. Khung trả lời: con thường phải gánh năm thứ khi cha mẹ già, và với mỗi thứ đều có một việc nhỏ bạn làm được từ bây giờ. Năm thứ đó là tiền sống hằng tháng, chi phí sức khoẻ, người chăm, những quyết định thay cha mẹ khi cha mẹ không tự quyết được, và chuyện chia việc giữa các con.

Không cần làm hết năm việc trong một năm. Cũng không có nghĩa là bạn từ chối sự giúp đỡ của con sau này. Mục tiêu là để khi con giúp, con giúp vì thương chứ không vì không còn lối nào khác, và không phải bỏ dở việc học, việc làm hay tuổi già của chính con.

Con sẽ gánh những gì nếu mình chưa chuẩn bị

Tiền sống hằng tháng. Nếu bạn không có phần nền và khoản để dành, con phải gửi tiền đều như bạn đang gửi cho cha mẹ, đúng vào lúc con cũng đang nuôi con nhỏ.

Chi phí sức khoẻ. Những đợt nhập viện, thuốc men lâu dài, phần không nằm trong bảo hiểm y tế. Đây thường là khoản đột ngột và lớn nhất.

Người chăm. Khi không tự sinh hoạt được, ai chăm? Một đứa con phải nghỉ việc, hay thuê người, hay chia nhau từng ngày? Không chuẩn bị thì quyết định này sẽ được đưa ra vội vàng trong bệnh viện.

Những quyết định thay mình. Khi bạn không còn tự quyết được, con phải đoán bạn muốn gì: chữa tới đâu, ở đâu, giấy tờ để đâu. Đoán sai thì con day dứt; các con đoán khác nhau thì dễ bất hoà.

Chuyện chia việc giữa các con. Nếu có nhiều con, ai góp tiền, ai góp công, ai ở gần. Chính bạn có lẽ đang thấy chuyện này khó thế nào với anh chị em mình.

Gánh nào làm gì từ bây giờ

Bảng dưới đây ghép mỗi gánh với một việc làm được ngay, kèm một mức ví dụ giả định để bạn điền số nhà mình.

Gánh có thể rơi vào conViệc làm từ bây giờMức hoặc nhịp (ví dụ giả định)
Tiền sống hằng thánggiữ phần nền bảo hiểm xã hội, bắt đầu khoản để dành riêng1 đơn vị mỗi tháng, xem lại mỗi năm
Chi phí sức khoẻgiữ bảo hiểm y tế liên tục cho mình, khám định kỳ, giữ sứcmột lần khám tổng quát mỗi năm
Người chămnói trước mong muốn của mình nếu một ngày cần người chămghi ra giấy, cập nhật năm năm một lần
Quyết định thay mìnhghi lại mong muốn, nơi cất giấy tờ, tìm hiểu uỷ quyền ở mức nguyên lýmột bìa hồ sơ, vợ chồng cùng biết
Chia việc giữa các conkhông hứa riêng với đứa nào, nói chung với tất cả khi các con đủ lớnkhi con út đã trưởng thành

Đọc bảng, bạn sẽ thấy phần lớn việc không tốn nhiều tiền. Cái khó là chúng không gấp, nên luôn bị lùi. Chọn một dòng làm năm nay, một dòng làm năm sau.

Làm sai và làm đúng

Làm sai: dồn hết vào việc học của con với ý nghĩ con thành đạt sẽ lo cho mình. Làm đúng: đầu tư cho con học là điều tốt, nhưng không thay được khoản tuổi già của mình. Giữ cả hai, dù khoản tuổi già nhỏ.

Làm sai: giấu con mọi chuyện tiền bạc cho con "vô tư". Làm đúng: con không cần biết con số, nhưng nên biết bố mẹ có chuẩn bị, chuẩn bị ở đâu, và khi cần thì hỏi ai. Lúc con phải tiếp quản mà chưa từng nghe gì là lúc con rối nhất.

Làm sai: hứa chia tài sản cho đứa nào chăm mình. Làm đúng: lời hứa riêng dễ thành mầm bất hoà giữa các con. Chuyện tài sản và thừa kế cần tìm hiểu đúng thủ tục, hỏi phòng công chứng hoặc luật sư, và nói rõ với tất cả các con.

Làm sai: cho con hết tài sản sớm để "khỏi lo". Làm đúng: giúp con là quý, nhưng giữ lại phần đủ cho tuổi già của mình. Cho đi rồi phải xin lại là điều khó cho cả hai phía.

Làm sai: bỏ khám vì "để tiền lo cho con". Làm đúng: sức khoẻ của bạn chính là khoản lớn nhất mà con khỏi phải chi sau này.

Nói với con về tuổi già của bố mẹ, theo từng tuổi

Con nhỏ, tiểu học: không cần nói về tiền. Chỉ cần con thấy bố mẹ chăm ông bà, và nghe một câu nhẹ: "Bố mẹ cũng đang để dành cho lúc bố mẹ già, giống như để dành tiền mua sách cho con."

Con tuổi mới lớn: nói rõ hơn một chút: "Bố mẹ đang lo cho ông bà, cũng đang chuẩn bị cho tuổi già của bố mẹ, để sau này con được tự do lo cho con của con." Câu này giúp con hiểu vì sao có những thứ nhà chưa mua.

Con đã trưởng thành, đi làm: đến lúc chia sẻ những điều cụ thể: bố mẹ có phần nền gì, giấy tờ cất ở đâu, mong muốn nếu một ngày cần người chăm. "Bố mẹ nói trước để sau này con khỏi phải đoán."

Khi có nhiều con: nói chung một lần với tất cả, không nói riêng từng đứa. Lời nói chung ít bị hiểu lệch hơn những lời dặn riêng.

Tình huống đi trọn: chị Thu, con một của cha mẹ, mẹ của hai đứa

Chị Thu bốn mươi mốt tuổi, con một. Bố mất sớm, mẹ ở cùng chị từ ba năm nay, mỗi năm nhập viện vài lần. Chị là người lo toàn bộ: tiền, công chăm, giấy tờ, cả những quyết định chữa tới đâu khi bác sĩ hỏi. Nhiều lần chị phải đoán mẹ muốn gì vì mẹ chưa bao giờ nói.

Sau một đêm trực viện, chị ngồi viết ra năm điều chị không muốn hai con mình phải trải qua. Chị bắt đầu từ hai việc: đóng tiếp bảo hiểm xã hội tự nguyện sau khi nghỉ chỗ làm cũ, và ghi một trang mong muốn của chính mình nếu một ngày cần người chăm, cất cùng giấy tờ, nói với chồng nơi cất.

Chị nói với chồng: "Em không muốn hai đứa nhỏ phải đoán như em đang đoán bà. Mình chuẩn bị dần, mỗi năm một chút." Chồng chị đồng ý nhưng chưa làm phần của anh. Khoản để dành riêng chị mới bắt đầu ở mức rất nhỏ vì tiền viện của mẹ vẫn đều. Chuyện chưa trọn, nhưng hai việc chị chọn đã làm xong trong năm.

Bẫy thường gặp và khi nào cần hỏi người có chuyên môn

Những ý tốt dễ thành gánh cho con:

  • Mua một sản phẩm tài chính vì được nói là "để con khỏi lo". Đọc kỹ điều khoản loại trừ, điều kiện rút, các khoản phí, ai là người thụ hưởng; hỏi người tư vấn độc lập không hưởng hoa hồng trước khi ký.
  • Đứng tên giùm, vay giùm con khi con lớn. Những khoản này có thể quay lại thành gánh nặng của chính bạn lúc già. Giúp con bằng phần mình chấp nhận mất, không bằng tên và tài sản dưỡng già.
  • Để giấy tờ rải rác, không ai biết. Một bìa hồ sơ ghi rõ, vợ hoặc chồng và con lớn biết nơi cất.
  • Tự tìm hiểu thủ tục uỷ quyền, di chúc qua lời truyền miệng. Những việc này có quy định riêng; hỏi phòng công chứng hoặc luật sư khi đến lúc làm.

Điều không cần lo quá: con giúp bố mẹ lúc già không phải là thất bại của kế hoạch. Mục tiêu không phải là con không giúp gì, mà là con không phải gánh một mình và không phải bỏ tuổi già của chính con.

Khi mình là con một, hoặc chỉ có một con

Người là con một thường gánh trọn phần của cha mẹ, không có ai để chia. Nếu chính bạn cũng chỉ có một con, con bạn sẽ đứng đúng chỗ ấy: một mình trước mọi quyết định về tiền, về chăm, về giấy tờ của hai bố mẹ. Với những nhà như vậy, chuẩn bị trước không phải chuyện chu đáo mà là chuyện cần thiết.

Vài điều đáng làm sớm hơn các nhà khác. Thứ nhất, vợ chồng mỗi người có phần nền riêng, để nếu một người đi trước, người còn lại không đổ hết lên con. Thứ hai, ghi mong muốn rõ ràng hơn, vì con sẽ không có anh chị em để hỏi "bố mẹ từng nói gì". Thứ ba, giữ những mối quan hệ ngoài gia đình: bạn bè, hàng xóm, họ hàng gần, những người có thể đỡ một phần công chăm khi con ở xa.

Câu nói với con khi con đủ lớn: "Con không có anh chị em, nên bố mẹ chuẩn bị kỹ hơn một chút. Không phải vì bố mẹ không tin con, mà để con không phải gánh một mình."

Với nhà có nhiều con, điều tương ứng là nói chung một lần với tất cả, để không đứa nào thành "đứa ở gần nên gánh hết". Nhiều người đứng giữa hiện nay chính là đứa con ở gần ấy, và họ hiểu cảm giác đó hơn ai.

Lo trước nhưng đừng lo thay cả đời con

Có một kiểu chuẩn bị đi quá xa: cố tính sẵn mọi thứ cho con, từ nhà ở tới việc làm, đến mức kiệt sức và bỏ quên chính mình. Mục tiêu của bài này hẹp hơn nhiều: chỉ để con không phải gánh tuổi già của bố mẹ trong lúc đang lo cho con của con. Phần đời còn lại của con là của con.

Một câu tự kiểm giúp nhận ra mình có đang lo quá không: khoản mình đang chi cho con có làm mình phải dừng khoản tuổi già của mình không? Nếu có, có lẽ đang lo quá cho con mà lo thiếu cho mình, và về lâu dài điều đó lại quay thành gánh cho con.

Ví dụ giả định: một nhà chi bốn đơn vị mỗi tháng cho học thêm của con và không để được gì cho tuổi già. Lùi một môn học thêm, chuyển một đơn vị sang khoản tuổi già, con vẫn học đủ những thứ chính, còn bố mẹ có một khoản để con không phải gánh sau này. Không có công thức đúng cho mọi nhà; điều quan trọng là khoản tuổi già có mặt trong bảng.

Và một điều dễ quên: con học được nhiều nhất từ cách bố mẹ sống chứ không từ lời dặn. Thấy bố mẹ vừa lo cho ông bà, vừa lo cho mình, vừa giữ sức, con sẽ coi đó là nếp bình thường của người lớn.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao để con không phải gánh mình lúc về già?

Chuẩn bị năm thứ con hay phải gánh: tiền sống hằng tháng, chi phí sức khoẻ, người chăm, quyết định thay mình và chuyện chia việc giữa các con. Mỗi thứ có một việc nhỏ làm được từ bây giờ, chẳng hạn giữ phần nền bảo hiểm xã hội, giữ bảo hiểm y tế liên tục và ghi lại mong muốn của mình.

Đầu tư cho con học tốt có phải là chuẩn bị cho tuổi già không?

Đó là món quà cho con, nhưng không thay được khoản tuổi già của bạn. Con học tốt chưa chắc đã ở gần, chưa chắc thu nhập đủ lo hai đầu. Giữ cả hai khoản, dù khoản tuổi già của mình nhỏ hơn.

Nên nói với con về tuổi già của bố mẹ từ khi nào?

Tuỳ tuổi con. Con nhỏ chỉ cần biết bố mẹ có để dành cho lúc già. Con mới lớn có thể hiểu vì sao nhà có những thứ chưa mua. Con đã đi làm thì đến lúc chia sẻ cụ thể: giấy tờ cất ở đâu, mong muốn nếu một ngày cần người chăm.

Có nên hứa để lại tài sản cho đứa con nào chăm mình không?

Lời hứa riêng dễ thành mầm bất hoà giữa các con. Nếu có ý định về tài sản, tìm hiểu đúng thủ tục bằng cách hỏi phòng công chứng hoặc luật sư, và nói rõ với tất cả các con cùng lúc thay vì dặn riêng từng người.

Ghi lại mong muốn lúc già gồm những gì?

Ghi những điều con sẽ phải đoán nếu bạn không nói: muốn ở đâu nếu cần người chăm, muốn được chữa tới mức nào, ai là người bạn tin để giúp quyết định, giấy tờ quan trọng cất ở đâu. Cập nhật vài năm một lần và để vợ hoặc chồng, con lớn biết nơi cất.

Con đã lớn mà vẫn muốn gửi tiền cho bố mẹ thì có nên từ chối không?

Không cần từ chối. Nhận với lòng biết ơn, và nếu đã đủ, nhắn con giữ lại một phần cho gia đình nhỏ và tuổi già của con. Điều quan trọng là con gửi vì thương, không vì bố mẹ không còn nguồn nào khác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138