Khi con dâu hoặc con rể là người gánh chính mà phải nói chuyện tiền với bố mẹ chồng, bố mẹ vợ, nguyên tắc đỡ va chạm nhất là chia vai rõ với vợ hoặc chồng: người con ruột nói phần khó, như từ chối, giảm khoản, góp ý chi tiêu; con dâu, con rể nói phần mềm, như hỏi thăm, cảm ơn, báo việc đã lo. Bạn không cần giấu mình là người gánh, nhưng cũng không cần là người đứng ra nói "không" với bố mẹ của người khác.
Ngày càng nhiều nhà mà nguồn thu chính là người con dâu, hoặc người con rể đang lo luôn cả bố mẹ vợ. Bố mẹ hai bên có khi không biết, có khi biết mà ngại, và người gánh thì kẹt giữa phép lịch sự với người lớn và giới hạn thật của túi tiền. Phía dưới là cách chia vai, câu nói mẫu cho những tình huống hay gặp, và những điều nên tránh.
Vì sao nói chuyện tiền với bố mẹ bên kia khó hơn
Mình vẫn bị coi là người ngoài ở một mức nào đó. Cùng một câu "tháng này con chưa gửi được", con ruột nói thì là chuyện trong nhà, con dâu con rể nói thì dễ bị nghe thành chê hoặc tính toán.
Bố mẹ bên kia không biết ai đang gánh. Nhiều ông bà vẫn nghĩ tiền gửi về là của con trai hoặc con gái mình. Khi khoản đó giảm, người bị trách là con dâu, con rể "không cho".
Thói quen tiền bạc mỗi nhà một khác. Có nhà quen nói thẳng chuyện tiền, có nhà coi đó là chuyện tế nhị. Lấy thói quen nhà mình áp vào nhà chồng hoặc nhà vợ là dễ va chạm.
Thể diện của người con ruột. Khi vợ là nguồn thu chính, có người chồng ngại để bố mẹ mình biết, và ngược lại. Nói lộ ra không khéo là chạm vào lòng tự trọng của chính người bạn đời.
Mình mệt. Người gánh chính thường là người làm nhiều giờ nhất. Mệt thì giọng dễ gắt, và một câu gắt với bố mẹ chồng hay bố mẹ vợ được nhớ lâu hơn mười lần lo chu đáo.
Bàn với vợ hoặc chồng trước: ai nói phần nào
Cuộc nói chuyện quan trọng nhất không phải với bố mẹ bên kia, mà với chính người bạn đời. Hai người cần thống nhất ba điều: bố mẹ hai bên có cần biết ai là người gánh chính không; mỗi bên nhận bao nhiêu, theo lịch nào; và khi phải nói điều khó, ai nói.
Câu mở lời với chồng, nếu bạn là con dâu đang gánh chính: "Em không cần bố mẹ biết em kiếm nhiều hơn. Em chỉ cần những chuyện như giảm tiền tháng này hay không cho chú út vay, anh là người nói với bố mẹ, em không nói được mà vẫn giữ lễ." Câu với vợ, nếu bạn là con rể đang lo cho bố mẹ vợ: "Anh lo khoản thuốc của mẹ được, nhưng anh không muốn mẹ ngại vì nhận tiền con rể. Em đưa cho mẹ giúp anh nhé, nói là của hai vợ chồng."
Câu tự kiểm cho hai vợ chồng: nếu tháng sau phải giảm khoản gửi bố mẹ một bên, người gọi điện báo là ai, và câu đầu tiên họ sẽ nói là gì? Trả lời được câu này trước khi nó xảy ra là đã tránh được phần lớn những cuộc gọi khó xử.
Tình huống hay gặp: ai nói, nói sao
Bảng dưới gợi ý cách chia vai trong những tình huống quen thuộc. Dòng đầu là ví dụ giả định có số.
| Tình huống | Ai nên nói | Câu nói mẫu |
|---|---|---|
| Phải giảm khoản gửi bố mẹ chồng từ 2 xuống 1 đơn vị trong ba tháng | con trai | "Bố mẹ ơi, ba tháng tới nhà con chật vì cháu vào cấp. Con gửi bố mẹ 1 đơn vị, qua Tết con gửi lại như cũ." |
| Bố mẹ vợ hỏi vay cho em vợ | con gái | "Mẹ ơi, vợ chồng con có nguyên tắc không cho vay khoản làm ăn, con giữ cho cả hai bên như nhau." |
| Mẹ chồng chê con dâu tiêu hoang | con dâu đáp nhẹ, con trai nói thêm sau | Con dâu: "Dạ con ghi lại hết mẹ ạ, mẹ muốn xem con đưa mẹ xem." Con trai, riêng: "Khoản đó vợ chồng con bàn rồi mẹ ạ." |
| Bố mẹ vợ ngại nhận tiền con rể | con rể nói một lần, con gái đưa | "Bố mẹ cứ nhận, đây là tiền chung của vợ chồng con. Con muốn bố mẹ khoẻ để cháu còn về chơi." |
| Ông bà muốn góp tiền cho cháu | cả hai cùng nghe | "Bố mẹ thương cháu thì con cảm ơn. Con để riêng khoản này vào quỹ học của cháu, để bố mẹ biết tiền đi đâu." |
Điểm chung: phần từ chối, giảm, nhắc nhở do con ruột nói; phần cảm ơn, hỏi thăm, báo tin tốt thì con dâu, con rể nói được, và nên nói. Khi bố mẹ bên kia nghe giọng của bạn gắn với những điều dễ chịu, họ sẽ dễ tin bạn hơn trong những lần khó.
Khi ở chung với bố mẹ chồng hoặc bố mẹ vợ
Ở chung thì chuyện tiền không còn là khoản gửi đi, mà là tiền chợ, điện nước, sửa nhà, thuốc men hằng ngày. Va chạm thường đến từ những khoản nhỏ không ai nói ra: ai trả tiền chợ hôm nay, ông bà có góp lương hưu vào không, con dâu mua đồ cho con mình có bị coi là tiêu riêng không.
Cách đỡ nhất là có một buổi nói chuyện chung, có cả bố mẹ, để chốt những khoản cố định: chi chung mỗi tháng khoảng bao nhiêu đơn vị, ông bà có muốn góp phần nào không, và khoản nào là của riêng mỗi gia đình nhỏ. Người mở lời nên là người con ruột: "Bố mẹ ơi, vợ chồng con muốn tính lại tiền chợ cho rõ, để bố mẹ khỏi phải nghĩ ai trả hôm nay."
Nếu ông bà muốn góp từ lương hưu hay khoản để dành, nên để ông bà góp một phần vừa sức, đừng từ chối thẳng. Góp được là ông bà thấy mình vẫn là chủ trong nhà. Câu nói: "Dạ mẹ góp tiền điện, còn tiền chợ để vợ chồng con lo." Một sự chia nhỏ như vậy giữ thể diện cho ông bà hơn là con cháu lo hết.
Khi bố mẹ bên kia hỏi tiền thẳng với mình
Có những ông bà biết con dâu hoặc con rể là người có tiền, nên gọi thẳng cho bạn thay vì gọi con ruột. Lời xin có khi nhỏ, như tiền sửa cái quạt, có khi lớn, như tiền cho một người em vay. Bạn ở thế khó: từ chối thì mất lòng, đồng ý thì vượt qua thoả thuận với người bạn đời.
Với khoản nhỏ nằm trong mức tự quyết mà hai vợ chồng đã thống nhất, cứ lo và kể lại cho người bạn đời trong ngày. Với khoản lớn hơn, hoãn bằng một câu lễ phép mà không hứa: "Dạ con nghe rồi ạ. Khoản này con bàn với nhà con tối nay, mai vợ chồng con gọi lại bố." Rồi để người con ruột gọi lại, dù câu trả lời là có hay không.
Nếu ông bà gọi thẳng cho bạn vì ngại con mình, đó là tín hiệu nên nói chuyện với người bạn đời: có thể ông bà đang thiếu đều mà khoản hằng tháng chưa đủ, hoặc giữa ông bà và con ruột có chuyện chưa nói được. Câu với người bạn đời: "Mẹ anh gọi em xin tiền ba lần trong tháng này. Em nghĩ mẹ ngại nói với anh. Mình xem lại khoản hằng tháng cho mẹ nhé." Biến lời xin lẻ thành một khoản đều đặn có lịch là cách giữ thể diện cho ông bà tốt hơn mọi lời từ chối khéo.
Những điều nên tránh
- Kể công với bố mẹ bên kia. "Con lo hết tiền thuốc của mẹ mấy năm nay" dù đúng, nói ra là người lớn mất mặt và người bạn đời của bạn bị đặt vào thế khó.
- So sánh hai bên ông bà. "Bên ngoại con gửi bao nhiêu thì bên nội cũng chừng đó" nghe công bằng nhưng biến tình thương thành phép tính, và ông bà hai bên đều tự ái.
- Nói qua người thứ ba. Nhờ cô em chồng "nói khéo" với mẹ chồng, hay than với họ hàng bên vợ, gần như luôn méo đi khi tới tai người lớn.
- Im lặng rồi vỡ oà. Nuốt mãi những lời chê về tiền rồi một hôm gắt lên. Nói sớm, nói nhẹ, qua người con ruột, tốt hơn nhiều.
- Quyết một mình khoản lớn cho bố mẹ bên kia. Dù bạn là nguồn thu chính, khoản lớn cho bất cứ bên nào cũng nên hai vợ chồng cùng quyết, để không ai thấy mình bị đặt ra ngoài.
Nếu mâu thuẫn về tiền với bố mẹ bên kia kéo dài, làm vợ chồng cãi nhau thường xuyên, hoặc làm bạn mất ngủ, đó là lúc nên nhờ một chuyên gia tư vấn gia đình, thay vì cố chịu thêm.
Tình huống đi trọn: chị Lan và tiền chợ ở nhà chồng
Chị Lan 41 tuổi, là nguồn thu chính; chồng chị làm thời vụ. Mẹ chồng ở chung, có lương hưu nhỏ. Lâu nay chị trả gần hết tiền chợ, điện nước, nhưng mẹ chồng vẫn nghĩ con trai lo, và hay nhắc khéo chuyện chị mua loại sữa mà mẹ cho là phí. Một lần nghe mẹ chồng nói với hàng xóm "con dâu nhà này tiêu hoang", chị khóc trong bếp.
Tối đó chị nói với chồng: "Em không cần mẹ biết em trả bao nhiêu. Em chỉ cần anh nói với mẹ là tiền chợ hai vợ chồng cùng lo, và sữa của con là khoản hai vợ chồng đã bàn." Chồng chị ngại vài ngày, rồi nói với mẹ trong một bữa sáng. Chị đề nghị mẹ chồng góp tiền điện từ lương hưu, mẹ đồng ý ngay.
Mẹ chồng chị vẫn thỉnh thoảng chê chuyện tiêu xài, thói quen không đổi được trong một tháng. Nhưng mẹ thôi nói với hàng xóm, và mỗi tháng mẹ tự đưa tiền điện cho chị, có lần còn dặn: "Tháng này nóng, điện lên đấy, mẹ đưa thêm." Chị không còn khóc trong bếp, và chồng chị lần đầu thấy mình có một vai cụ thể trong chuyện tiền nhà.
Câu hỏi thường gặp
Con dâu là người kiếm tiền chính có nên nói cho bố mẹ chồng biết không?
Không bắt buộc. Điều quan trọng hơn là hai vợ chồng thống nhất với nhau, và bố mẹ biết tiền là của chung hai vợ chồng. Nói ra hay không tuỳ thói quen nhà chồng và cảm nhận của người chồng, nên bàn trước với nhau.
Bố mẹ chồng chê con dâu tiêu tiền thì nên đáp thế nào?
Tại chỗ, đáp nhẹ và không cãi, như mời bố mẹ xem khoản chi nếu muốn. Sau đó, người con trai nói riêng với bố mẹ rằng khoản đó hai vợ chồng đã bàn. Tránh cãi tay đôi, vì dễ thành chuyện con dâu hỗn.
Con rể có nên đưa tiền trực tiếp cho bố mẹ vợ không?
Được, nếu bố mẹ vợ thoải mái. Nhưng nhiều ông bà ngại nhận tiền của con rể, nên nhờ vợ đưa và nói là tiền chung của hai vợ chồng thường nhẹ nhàng hơn. Điều cần là vợ chồng cùng biết khoản đó.
Ở chung với bố mẹ chồng thì chia tiền chợ thế nào cho êm?
Có một buổi nói chuyện chung để chốt chi chung mỗi tháng, ông bà góp phần nào nếu muốn, và khoản nào là riêng của gia đình nhỏ. Người con ruột mở lời, và để ông bà góp một phần vừa sức để giữ thể diện.
Khi nào cần nhờ người ngoài giúp chuyện tiền với nhà chồng, nhà vợ?
Khi mâu thuẫn kéo dài nhiều tháng, làm vợ chồng cãi nhau thường xuyên, hoặc có khoản nợ, tài sản dính vào. Lúc đó chuyên gia tư vấn gia đình, hoặc với chuyện tài sản thì phòng công chứng, luật sư, giúp mọi người bình tĩnh hơn.