GanhVac.comGánh Vác
Quỹ dự phòng theo từng biến cố

Chuẩn bị tiền cho việc hậu sự của bố mẹ: nói sớm, để riêng, chia rõ với anh chị em

Việc hậu sự của bố mẹ thường đến đột ngột và cần tiền ngay trong vài ngày. Cách để riêng một ngăn, hỏi ý bố mẹ từ khi còn khoẻ và chia rõ với anh chị em.

Late afternoon in a quiet garden, an elderly mother and her middle-aged son on a wooden bench talking softly, seen from behind, warm golden light

Việc hậu sự của bố mẹ là biến cố cần tiền ngay trong vài ngày, nên cách lo nhẹ nhất cho người đứng giữa là ba việc làm từ khi bố mẹ còn khoẻ: hỏi ý bố mẹ muốn lo thế nào, để riêng một ngăn quỹ nhỏ góp dần, và nói rõ trước với anh chị em ai giữ, ai quyết, chia phần ra sao. Ba việc này không làm nỗi buồn nhẹ đi, nhưng giúp những ngày đó cả nhà được ở bên nhau thay vì chạy tiền và tranh cãi.

Nhiều người ngại vì nghĩ nói chuyện hậu sự là điều không may. Thực tế, khá nhiều ông bà lại muốn được nói, muốn con cháu biết mình mong gì và đã chuẩn bị gì. Người đứng giữa, thường là người lo liệu chính khi có chuyện, là người hợp nhất để mở lời, miễn là mở lời nhẹ nhàng, đúng lúc, và để bố mẹ dẫn dắt.

Vì sao ngăn này khác các ngăn khác

Khác với bố mẹ nằm viện hay mình mất việc, việc hậu sự rồi sẽ tới với mọi nhà, chỉ không biết khi nào. Và khi tới, nhà phải chi nhiều khoản trong thời gian rất ngắn, có khoản phải trả ngay trong ngày đầu. Người lo liệu thường phải ứng trước, rồi phong bì phúng viếng về sau mới bù lại được một phần.

Một điều nữa: nhiều ông bà đã tự để dành cho việc của mình, có người đã lo sẵn chỗ yên nghỉ sau này, có người gửi gắm một khoản cho con nào đó giữ. Nếu con cái không biết, có thể vừa chi trùng, vừa làm trái ý bố mẹ. Vì vậy ngăn này bắt đầu bằng việc hỏi, không phải bằng việc góp.

Câu hỏi tự kiểm: mình có biết bố mẹ mong việc hậu sự lo theo nếp nào không, bố mẹ đã tự chuẩn bị những gì, và nếu có chuyện tối nay thì ai trong nhà có sẵn tiền để ứng?

Hỏi ý bố mẹ: những câu mở lời đã có người dùng được

Không cần nói hết trong một lần. Chọn lúc thong thả, có khi sau một đám trong họ, khi bố mẹ tự nhắc tới. Một vài câu mở lời:

  • “Hôm đám ông bác, con thấy các anh chị bên đó lúng túng quá. Bố có dặn gì con thì bố cứ nói, con ghi lại cho anh em biết.”
  • “Mẹ muốn sau này mọi việc làm theo nếp quê mình hay làm gọn thôi? Con hỏi để anh em con không làm trái ý mẹ.”
  • “Bố mẹ có để riêng khoản nào cho việc đó chưa, gửi ai giữ? Con chỉ cần biết để khỏi lo trùng.”
  • “Mẹ không muốn nói bây giờ cũng được, lúc nào mẹ muốn thì gọi con.”

Câu cuối quan trọng nhất. Nếu bố mẹ không muốn nói, dừng lại và không ép. Ghi nhận những gì bố mẹ đã nói, chép vào sổ, và báo cho anh chị em để ai cũng biết cùng một điều.

Ngăn hậu sự: ai giữ, ai quyết, chia thế nào

Bảng dưới là khung để cả nhà điền. Dòng đầu điền theo một ví dụ giả định với nhà ba anh chị em.

Câu cần thống nhấtVí dụ giả địnhNhà mình
Ai giữ ngăn tiền ứng trướcchị cả, ở gần bố mẹ nhất
Mức ứng trước cần có sẵn3 đơn vị, góp đều mỗi người 1 đơn vị trong hai năm
Ai quyết các khoản lớnba anh chị em cùng bàn, chị cả quyết nếu cần ngay
Phong bì phúng viếng ai giữ, dùng vào đâughi sổ, bù lại phần ứng trước, phần còn lại bàn sau
Khoản bố mẹ tự để dànhmẹ gửi anh hai giữ, dùng trước
Chia phần còn thiếuchia ba, ai khó khăn thì góp bằng công

Điền xong, mỗi người giữ một bản. Không cần giấy tờ phức tạp, nhưng cần ghi lại, vì lúc có chuyện, không ai đủ bình tĩnh để nhớ chính xác đã hứa gì từ hai năm trước.

Ước mức cho ngăn này mà không cần biết hết chi phí

Hỏi người trong họ vừa lo xong. Cách sát nhất là hỏi một người trong họ hoặc hàng xóm vừa lo việc tương tự gần đây, theo cùng nếp. Hỏi những khoản phải trả ngay trong ba ngày đầu, vì đó là phần ngăn này cần che.

Ngăn chỉ cần che phần ứng trước. Không cần để dành đủ toàn bộ chi phí, chỉ cần đủ để không phải vay gấp trong mấy ngày đầu. Phần còn lại thường được bù từ phúng viếng và phần góp của anh chị em.

Kiểm các quyền lợi có thể có. Tuỳ trường hợp, bố mẹ có thể thuộc diện được hỗ trợ mai táng từ bảo hiểm xã hội hoặc chính sách địa phương. Nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc uỷ ban nơi bố mẹ cư trú theo văn bản hiện hành, và ghi lại giấy tờ cần chuẩn bị, nhưng đừng tính khoản đó vào phần ứng trước vì thường về chậm.

Nếu bố mẹ có hợp đồng bảo hiểm. Biết hợp đồng để ở đâu, ai là người thụ hưởng, cần giấy tờ gì để yêu cầu chi trả. Đọc kỹ điều khoản thay vì đoán.

Tình huống đi trọn: nói sớm, vẫn có chỗ chưa trọn

Chị Lan 46 tuổi là con thứ hai trong ba anh chị em, bố đã mất từ lâu, mẹ 78 tuổi ở với anh cả. Sau đám của bà ngoại, mẹ tự nói: “Sau này mẹ muốn làm gọn, đừng bày nhiều.” Chị Lan hỏi thêm mẹ đã để dành gì chưa. Mẹ nói có gửi anh cả một ít.

Chị gọi cho anh cả và em út, đề nghị: “Mình mỗi người góp đều một ít mỗi tháng vào một ngăn để anh giữ, đủ ứng trước mấy ngày đầu, cộng với khoản mẹ gửi anh.” Em út đồng ý ngay. Anh cả ngại, nói nghe như đang mong chuyện không hay. Chị không ép, chỉ nói: “Em không mong, em chỉ sợ lúc đó anh một mình xoay.” Một tháng sau anh nhắn đồng ý.

Ba năm sau mẹ mất. Ngăn có đủ cho mấy ngày đầu, nhưng không đủ cho cả phần làm giỗ sau đó, ba anh chị em phải góp thêm. Anh cả muốn làm lớn hơn ý mẹ một chút vì họ hàng đông; chị Lan nhắc lại lời mẹ, cuối cùng họ chọn mức ở giữa. Có chỗ chưa vừa ý ai, nhưng không ai phải vay, và không ai trách ai.

Hiếu hỉ khác trong họ: tách khỏi ngăn hậu sự

Đám cưới, đám giỗ, mừng thọ, thăm ốm trong họ là những khoản đều đặn hơn và biết trước nhiều hơn. Nên để chúng ở một ngăn hiếu hỉ góp theo tháng, tách khỏi ngăn hậu sự của bố mẹ. Gộp chung thì mùa cưới năm nào cũng gặm vào phần mà lẽ ra để cho bố mẹ.

Một nếp nhiều nhà dùng, ví dụ giả định: ngăn hiếu hỉ góp đều 0,5 đơn vị mỗi tháng, cuối năm xem lại; tháng nào nhiều đám hơn thì giảm mức mừng chung chứ không rút ngăn khác. Khi phải chọn, một câu nói với vợ hoặc chồng: “Đám này mình đi và mừng vừa phải, phần của mẹ thì không đụng tới.” Giữ được ranh giới đó là giữ được ngăn hậu sự nguyên vẹn qua nhiều năm.

Điều không cần lo quá: không có mức nào là “đúng phép” cho việc hậu sự hay hiếu hỉ. Lo theo ý bố mẹ, theo sức của các con, và theo cách cả nhà còn nhìn mặt nhau được sau đó, là đủ. Họ hàng có thể bàn ra tán vào vài hôm, còn anh chị em thì còn ở với nhau rất nhiều năm sau.

Bẫy thường gặp và cách tránh

Những chỗ nhiều nhà đã vấp trong và sau những ngày lo việc cho bố mẹ:

  • Làm lớn hơn sức vì sợ người ngoài nói. Sau đó các con nợ nần, giận nhau nhiều năm. Ý của bố mẹ và sức của các con nên là thước đo, không phải lời họ hàng.
  • Một người ứng hết rồi ngại đòi. Ghi sổ từ đầu và đối chiếu sau một tuần, để phần ứng trước được bù lại rõ ràng.
  • Phong bì không ai ghi. Vài ngày sau không ai nhớ đã nhận gì, đã dùng vào đâu, và nghi ngờ bắt đầu từ đó.
  • Vay nóng để lo cho kịp. Những ngày đó người ta dễ ký vội. Nếu thiếu, hỏi anh chị em và người thân trước; tránh vay qua ứng dụng lạ, bị đe doạ đòi nợ thì báo công an qua 113.
  • Quyết chuyện tài sản của bố mẹ ngay trong những ngày tang. Để sau, khi mọi người đã bình tĩnh, và hỏi người có chuyên môn.

Câu hỏi tự kiểm sau khi xong việc: đã bù lại phần ứng trước cho ai chưa, sổ đã gửi cho mọi người xem chưa, và còn khoản nào bố mẹ dặn mà chưa làm?

Mấy ngày đầu: tiền đi đâu, ai ghi sổ

Khi chuyện xảy ra, cả nhà rất rối. Thống nhất trước những việc dưới đây để người lo liệu chính không phải tự gánh cả phần tiền lẫn phần nghi lễ:

  1. Chọn trước một người chỉ lo việc ghi sổ, không phải người lo liệu chính. Người này ghi mọi khoản chi và mọi phong bì nhận được, kể cả khoản nhỏ.
  2. Mọi khoản chi lớn đều có hai người biết, dù chỉ nhắn tin cho nhau một dòng.
  3. Dùng khoản bố mẹ tự để dành trước, rồi tới ngăn ứng trước của các con, sau cùng mới góp thêm.
  4. Không ký bất cứ hợp đồng dịch vụ nào khi chưa đọc rõ những gì đã bao gồm và chưa bao gồm; nhờ một người bình tĩnh trong họ đọc cùng.
  5. Sau khi xong việc khoảng một tuần, cả nhà ngồi lại, đối chiếu sổ, bù lại phần ứng trước và quyết phần còn lại.

Người ghi sổ là vai rất hợp với một anh chị em ở xa hoặc không giỏi việc nghi lễ, vì nó cho người đó một việc cụ thể để góp mà không cần tranh vai với người ở gần. Khi nào cần hỏi người có chuyên môn: các thủ tục giấy tờ sau khi bố mẹ mất, như khai tử, tài sản, khoản tiền gửi đứng tên bố mẹ, nên hỏi uỷ ban nơi cư trú, phòng công chứng hoặc luật sư theo văn bản hiện hành, đừng làm theo lời kể.

Câu hỏi thường gặp

Có nên nói chuyện hậu sự với bố mẹ khi bố mẹ còn khoẻ không?

Nhiều ông bà muốn được nói và muốn con cháu biết mong muốn của mình. Nên chọn lúc thong thả, mở lời nhẹ nhàng, để bố mẹ dẫn dắt, và dừng lại nếu bố mẹ chưa muốn nói.

Ngăn quỹ hậu sự cần để dành đủ toàn bộ chi phí không?

Không cần. Ngăn này chủ yếu để che phần phải trả ngay trong mấy ngày đầu, tránh vay gấp. Phần còn lại thường được bù từ phúng viếng, khoản bố mẹ tự để dành và phần góp của anh chị em.

Ai nên giữ tiền chuẩn bị hậu sự cho bố mẹ?

Thường là người con ở gần bố mẹ nhất hoặc người sẽ lo liệu chính, để có tiền ngay khi cần. Điều quan trọng là cả anh chị em đều biết ai giữ, giữ bao nhiêu và quy tắc chi.

Có khoản hỗ trợ mai táng nào cho bố mẹ không?

Tuỳ trường hợp, có thể có hỗ trợ từ bảo hiểm xã hội hoặc chính sách địa phương. Nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc uỷ ban nơi bố mẹ cư trú theo văn bản hiện hành, và không tính khoản đó vào phần ứng trước vì thường về chậm.

Anh chị em không muốn bàn chuyện hậu sự trước thì làm sao?

Không nên ép. Hãy nói rõ mình không mong chuyện không hay mà chỉ lo người lo liệu chính phải xoay một mình, rồi cho mọi người thời gian. Ghi lại những gì đã thống nhất, dù chỉ một phần.

Tiền hiếu hỉ trong họ có nên lấy từ ngăn hậu sự không?

Nên tách riêng một ngăn hiếu hỉ góp theo tháng. Đám cưới, đám giỗ biết trước và đều đặn hơn; gộp chung thì mùa cưới hằng năm sẽ gặm dần phần để cho bố mẹ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138