Con nhỏ ốm phải nằm viện là biến cố hay gặp nhưng ít nhà tính vào quỹ, vì nghĩ con có bảo hiểm y tế và nằm vài ngày thôi. Cách lo gọn là coi nó là việc của ngăn đệm cộng thêm một phần nhỏ từ ngăn mất thu nhập nếu người nghỉ làm bị trừ công, và quyết trước ba điều: ai nghỉ làm ngày nào, nhờ ông bà tới đâu, và ai trông người còn lại ở nhà, nhất là ông bà đang cần chăm hoặc đứa con lớn còn đi học.
Với người đứng giữa, con nằm viện không chỉ là chuyện của con. Nó kéo theo ông bà phải lên trông đứa lớn, hoặc ông bà đang ốm thì không ai nấu cơm, và người trụ cột mất mấy ngày công đúng lúc cuối tháng. Những khoản này không có hoá đơn nên hay bị bỏ quên khi nghĩ về quỹ, cho tới khi cuối tháng nhìn lại mới thấy hụt.
Những khoản đi kèm một đợt con nằm viện
Cộng đủ các dòng, kể cả những dòng không có hoá đơn. Ví dụ giả định cho một đợt nằm viện khoảng năm ngày.
| Khoản | Có hoá đơn không | Ví dụ giả định | Lấy từ đâu |
|---|---|---|---|
| Phần viện phí gia đình tự trả | có | 1 đơn vị | ngăn đệm |
| Thuốc, đồ dùng mua thêm | có | 0,5 đơn vị | ngăn đệm |
| Ăn uống của người trực, đi lại | ít khi | 0,5 đơn vị | ngăn đệm |
| Ngày công mất của người nghỉ làm | không | 1 đơn vị | ngăn mất thu nhập, nếu hai vợ chồng đồng ý |
| Người trông đứa lớn hoặc ông bà ở nhà | không | 0,5 đơn vị | ngăn đệm, hoặc nhờ người thân |
| Đi lại của ông bà lên giúp | không | 0,5 đơn vị | gia đình tự lo, đừng để ông bà tự trả |
Cộng lại khoảng 4 đơn vị, trong khi phần viện phí chỉ 1 đơn vị. Ngăn đệm của nhiều nhà không đủ cho một đợt như vậy, nên nếu con hay ốm, hãy nâng mức đích của ngăn đệm lên, hoặc lập riêng một ngăn nhỏ cho sức khoẻ của con.
Bảo hiểm y tế của con: những câu nên hỏi trước
Thẻ của con còn hạn và đăng ký ở đâu? Trẻ nhỏ thường thuộc diện có chính sách riêng về bảo hiểm y tế; điều kiện và mức hưởng nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội. Điều cần làm ngay là biết thẻ để ở đâu và chụp lại một bản.
Khám trái tuyến, cấp cứu thì tính thế nào? Con ốm đột ngột ngoài giờ, hay ở quê với ông bà, có thể phải vào nơi không phải nơi đăng ký. Hỏi trước bộ phận tiếp nhận nơi hay đưa con tới để không bất ngờ.
Bảo hiểm thương mại của con, nếu có. Đọc kỹ điều khoản loại trừ, thời gian chờ và giấy tờ cần khi yêu cầu chi trả. Giữ hoá đơn, giấy ra viện, đơn thuốc ngay từ ngày đầu. Ước quỹ như thể khoản hoàn về chậm.
Đừng chọn dịch vụ theo nỗi lo. Lúc con ốm, cha mẹ dễ đồng ý mọi lựa chọn đắt hơn vì sợ. Hỏi bác sĩ điều gì cần, điều gì có thể cân nhắc, để hiểu chứ không phải để từ chối điều trị cần thiết.
Chia việc giữa vợ chồng và ông bà: ai làm gì, ngày nào
Thống nhất bảng này khi con còn khoẻ, để lúc có chuyện chỉ cần mở ra làm theo. Dòng đầu điền theo một ví dụ giả định.
| Việc | Ngày 1–2 | Ngày 3–5 | Người dự phòng |
|---|---|---|---|
| Trực ở viện với con | mẹ (công việc dễ xin nghỉ hơn) | bố, mẹ đi làm lại | dì út |
| Đưa đón đứa lớn đi học | bố | mẹ sau giờ làm | hàng xóm thân |
| Nấu cơm, trông ông nội đang yếu | bà ngoại lên ở tạm | bà ngoại | thuê người theo ngày |
| Ghi chi phí, giữ giấy tờ | bố | bố | mẹ |
Bảng không cần giống nhau giữa các nhà. Vợ hoặc chồng nào xin nghỉ dễ hơn, có thu nhập ít bị trừ hơn thì trực trước; không có quy tắc nào bắt mẹ phải là người nghỉ. Điều quan trọng là quyết trước, để lúc con sốt cao giữa đêm, hai người không phải tính toán xem ai nghỉ ngày mai.
Nhờ ông bà tới đâu thì vừa
Ông bà thường muốn giúp ngay khi cháu ốm. Nhưng nhiều ông bà cũng đang yếu, đang cần được chăm, hoặc ở xa phải đi lại vất vả. Trước khi nhờ, hỏi chính mình: ông bà làm việc này có quá sức không, có ai lo cho ông bà trong lúc ông bà ở nhà mình không, và chi phí đi lại của ông bà mình đã lo chưa.
Câu nói mẫu khi nhờ: “Mẹ lên ở với con hai hôm được không ạ, chỉ trông bé lớn đi học về thôi, cơm nước con đặt sẵn. Vé xe con gửi mẹ rồi.” Câu này nhờ vừa phải, nói rõ việc, và không để ông bà tự bỏ tiền.
Câu từ chối khi ông bà muốn giúp mà không nên: “Bố mẹ cứ ở nhà giữ sức, cháu ổn rồi. Bố mẹ gọi cho cháu buổi tối là cháu vui lắm.” Ông bà vẫn được góp phần, mà không phải lên viện thức đêm.
Nếu ông bà nội và ông bà ngoại đều muốn giúp, đừng để hai bên thành cuộc đua xem ai giúp nhiều hơn. Chia theo sức và khoảng cách: bên ở gần đỡ những việc trong ngày, bên ở xa đỡ bằng lời hỏi han và những việc nhỏ khi ghé thăm. Nói rõ với cả hai bên rằng mình biết ơn như nhau.
Tình huống đi trọn: con viêm phổi đúng tuần mẹ chồng ốm
Chị Ngân 34 tuổi, làm kế toán, chồng làm ca. Con gái út ba tuổi bị viêm phổi phải nằm viện năm ngày; cùng tuần đó mẹ chồng ở cùng nhà đang đau lưng, không nấu nướng được. Đứa lớn học lớp hai.
Hai vợ chồng đã có bảng chia việc từ trước. Chị xin nghỉ ba ngày đầu trực ở viện, chồng đổi ca đêm để ban ngày đưa đón đứa lớn và lo cơm cho mẹ. Ngày thứ tư, chồng vào thay, chị đi làm lại. Em gái chị sang nấu cơm hai bữa tối. Ngăn đệm có 2 đơn vị, chi hết, thêm 1 đơn vị từ ngăn mất thu nhập cho mấy ngày công chồng bị trừ.
Chị gọi cho mẹ đẻ ở quê, mẹ muốn lên ngay. Chị nói: “Mẹ đừng đi xa, nhà con xoay được. Tuần sau bé ra viện, mẹ gọi video cho bé nhé.” Sau đợt đó, hai vợ chồng nâng ngăn đệm lên 3 đơn vị và mở thêm một ngăn nhỏ cho sức khoẻ của con. Đứa lớn vẫn bị đi học muộn hai buổi vì bố ngủ quên sau ca đêm. Không gọn, nhưng không ai phải gục.
Mấy ngày sau khi con ra viện
Biến cố chưa hết khi con về nhà. Những việc nên làm trong tuần đầu sau ra viện:
- Gom hoá đơn, giấy ra viện, đơn thuốc vào một túi; làm thủ tục yêu cầu chi trả bảo hiểm thương mại nếu có, đừng để quá hạn.
- Cộng lại toàn bộ chi phí, kể cả ngày công mất và tiền đi lại của ông bà, ghi vào sổ.
- Xin giấy tờ cần thiết từ bệnh viện để nộp cho nơi làm việc nếu được hưởng chế độ nghỉ chăm con ốm; điều kiện cụ thể hỏi bộ phận nhân sự.
- Đặt lịch bù ngăn đệm, ví dụ giả định 0,5 đơn vị mỗi tháng tới khi đầy lại.
- Cảm ơn những người đã đỡ, và trả lại ông bà khoản đi lại nếu ông bà đã tự ứng.
Lịch tái khám của con thì theo đúng hẹn của bác sĩ, và tính luôn ngày nghỉ cho buổi tái khám vào bảng chia việc, để không phải xin nghỉ đột xuất thêm lần nữa.
Có nên lập một ngăn riêng cho sức khoẻ của con
Với nhà có con dưới sáu tuổi, ốm vặt và nằm viện ngắn ngày xảy ra khá thường. Nếu mỗi lần đều rút từ ngăn đệm, ngăn đệm sẽ không bao giờ đầy, và các việc lặt vặt khác như xe hỏng lại phải rút sang ngăn khác. Một ngăn nhỏ riêng cho sức khoẻ của con giúp tách hai dòng này ra.
Mức đích của ngăn này có thể ước bằng một đợt nằm viện như bảng ở trên, ví dụ giả định khoảng 3 đến 4 đơn vị. Góp đều mỗi tháng một khoản nhỏ; khi con lớn hơn, ít ốm hơn, ngăn này có thể chuyển dần sang ngăn chuyển cấp hoặc ngăn của ông bà.
Câu hỏi tự kiểm: năm qua con nằm viện hay đi khám ngoài giờ mấy lần, mỗi lần hết khoảng bao nhiêu kể cả ngày công? Nếu từ hai lần trở lên, đó là lý do đủ để có ngăn riêng. Nếu chưa lần nào, ngăn đệm hiện có có lẽ đã đủ, đừng tạo thêm ngăn chỉ vì lo.
Bẫy thường gặp và khi nào hỏi người có chuyên môn
Những chỗ dễ vấp:
- Chỉ tính viện phí. Ngày công mất và người trông ở nhà mới là phần lớn.
- Mặc định một người luôn nghỉ. Người đó dần bị ảnh hưởng công việc, và trong nhà sinh ấm ức. Luân phiên theo việc ai xin nghỉ được, thu nhập ai ít bị trừ.
- Để ông bà tự bỏ tiền đi lại, tiền ăn. Hỏi khéo và gửi trước.
- Không giữ giấy tờ ngay từ đầu. Hoá đơn, giấy ra viện, đơn thuốc cần cho bảo hiểm; lạc mất là khó xin lại.
- Tự cho con dùng thuốc theo lời mách. Mọi việc dùng thuốc, theo dõi sau ra viện nên theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị.
Nếu con có bệnh mạn tính phải điều trị lâu dài, hãy hỏi bệnh viện và cơ quan bảo hiểm xã hội về các chế độ có thể áp dụng, hỏi nơi làm việc về chế độ nghỉ chăm con ốm theo văn bản hiện hành, và cân nhắc lập một ngăn riêng thay vì dùng chung ngăn đệm. Điều không cần lo quá: con ốm vặt rồi khỏi là chuyện của hầu hết trẻ nhỏ; quỹ không cần lo cho mọi kịch bản, chỉ cần đủ để những ngày đó cả nhà không phải lo thêm chuyện tiền.
Câu hỏi thường gặp
Con có bảo hiểm y tế rồi thì có cần để quỹ riêng khi con nằm viện không?
Vẫn nên có, vì phần lớn chi phí của một đợt nằm viện nằm ngoài viện phí: ngày công mất, ăn uống, đi lại, người trông ở nhà. Mức hưởng bảo hiểm của con nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội.
Khi con nằm viện thì bố hay mẹ nên nghỉ làm?
Không có quy tắc nào bắt buộc mẹ phải nghỉ. Người xin nghỉ dễ hơn, thu nhập ít bị trừ hơn thì trực trước, rồi luân phiên. Quan trọng là vợ chồng thống nhất từ khi con còn khoẻ.
Có nên nhờ ông bà lên trông khi con nằm viện không?
Có thể, miễn là việc nhờ vừa sức, nói rõ việc cụ thể và gia đình lo chi phí đi lại, ăn uống cho ông bà. Nếu ông bà đang yếu hay đang cần chăm, nên cảm ơn và nhờ bằng cách khác như gọi điện động viên cháu.
Nên lấy tiền từ ngăn quỹ nào khi con nằm viện?
Phần chi trực tiếp thường lấy từ ngăn đệm, phần ngày công mất có thể lấy từ ngăn mất thu nhập nếu thật sự cần. Con hay ốm thì nên nâng ngăn đệm hoặc lập riêng một ngăn nhỏ cho sức khoẻ của con.
Cần giữ giấy tờ gì khi con nằm viện?
Giữ thẻ bảo hiểm y tế, hoá đơn, giấy ra viện và đơn thuốc ngay từ ngày đầu, chụp lại một bản. Nếu có bảo hiểm thương mại, đọc kỹ giấy tờ cần nộp và thời hạn yêu cầu chi trả.
Con có bệnh mạn tính thì quỹ dự phòng nên khác thế nào?
Nên lập một ngăn riêng cho việc điều trị của con thay vì dùng chung ngăn đệm, và hỏi bệnh viện, cơ quan bảo hiểm xã hội, nơi làm việc về các chế độ có thể áp dụng theo văn bản hiện hành.