GanhVac.comGánh Vác
Quỹ dự phòng theo từng biến cố

Quỹ dự phòng không đủ khi hai việc cùng đến: chi gì trước, hoãn gì có hẹn

Khi các ngăn quỹ không đủ cho hai việc cùng tới: xếp từng khoản vào ba hàng, giữ ngăn nào đến cùng, hoãn có ngày hẹn và nói với cả nhà trong lúc rối.

Three generations around a small dinner table at dusk, a grandmother, a father and a schoolboy sharing rice, warm overhead light, wide shot from the doorway, faces softly out of focus

Khi hai biến cố dồn cùng tháng mà quỹ không đủ cho cả hai, thứ tự nên là: trước hết những gì liên quan tới tính mạng và an toàn, kế đến những gì có hạn chót không lùi được, sau cùng những gì có thể hoãn hoặc làm ít hơn. Bố nằm viện mà con nhập học thì viện phí và người chăm đi trước; phần bắt buộc của con, như khoản trường thu có hạn, đi thứ hai; đồng phục mới, sách mới, đồ dùng mới thì hoãn hoặc xin lại được. Mỗi ngăn vẫn chi đúng việc của mình, phần thiếu mới cần xếp hàng.

Điều khó không nằm ở thứ tự, mà ở chỗ người đứng giữa phải quyết trong lúc mệt, thường là một mình, và cảm thấy mình đang chọn giữa bố và con. Thật ra không phải vậy: mình đang chọn giữa việc nào không đợi được và việc nào đợi được. Nói rõ điều này với chính mình và với cả nhà giúp quyết định nhẹ đi rất nhiều.

Xếp hàng các khoản khi quỹ không đủ

Liệt kê mọi khoản của cả hai biến cố vào một bảng, rồi xếp từng khoản vào một trong ba hàng. Dòng đầu điền theo ví dụ giả định: bố nằm viện hai tuần, con vào lớp sáu cùng tháng, quỹ hiện có 5 đơn vị.

KhoảnThuộc biến cốHàng ưu tiênMức (ví dụ giả định)Nếu thiếu thì làm gì
Tạm ứng viện phí của bốbố nằm viện1: tính mạng, an toàn2 đơn vịkhông lùi
Người chăm bố ban đêmbố nằm viện1: tính mạng, an toàn1 đơn vịanh chị em thay ca nếu được
Khoản trường thu có hạn chótcon nhập học2: hạn chót1,5 đơn vịhỏi trường xin đóng chậm vài tuần
Đi lại của người nhà về việnbố nằm viện2: hạn chót0,5 đơn vịgiảm số chuyến
Đồng phục, cặp mớicon nhập học3: hoãn được1 đơn vịxin lại của anh chị họ, mua dần
Học thêm đầu nămcon nhập học3: hoãn được1 đơn vịhoãn một tháng

Ví dụ này có 7 đơn vị nhu cầu, quỹ 5 đơn vị. Hàng một và hai cộng lại vừa 5 đơn vị; hàng ba hoãn sang tháng sau. Bảng không làm thiếu hụt biến mất, nhưng biến một nỗi lo lớn thành ba quyết định nhỏ có thể làm được.

Câu hỏi để xếp một khoản vào đúng hàng

Nếu không chi trong tuần này, có ai bị nguy hiểm không? Có thì hàng một. Viện phí, thuốc đang dùng, người chăm cho người không tự đi lại được đều ở đây.

Nếu không chi trước một ngày nhất định, có mất gì không lấy lại được không? Có thì hàng hai. Một khoản trường thu có hạn, một chỗ học đã giữ, tiền nhà đến hạn. Nhưng nhiều hạn chót mềm hơn mình nghĩ; hỏi thử trước khi coi là cứng.

Nếu hoãn một tháng, ai buồn nhưng không ai thiệt hẳn? Thì hàng ba. Đồ mới, học thêm, quà, sửa sang. Hoãn không phải bỏ, chỉ là xếp sau.

Một lưu ý về hàng một. Không phải mọi thứ bệnh viện gợi ý đều là hàng một. Với các dịch vụ, phòng, xét nghiệm theo yêu cầu, có thể hỏi bác sĩ một câu nhẹ nhàng: điều này cần ngay hay có thể cân nhắc? Hỏi để hiểu, còn quyết định điều trị là việc của bác sĩ và người bệnh.

Hoãn có kế hoạch, không phải hoãn bằng im lặng

Những khoản ở hàng ba nên được hoãn có ngày hẹn. Ghi ngay vào sổ: “Đồng phục mới cho con: tháng sau. Học thêm: bắt đầu lại sau khi bố ra viện.” Hoãn có ngày hẹn thì con và vợ hoặc chồng biết khi nào việc đó quay lại, không thấy bị gạt đi.

Với những khoản hàng hai có hạn chót, đừng ngại hỏi. Nhiều trường, nhiều nơi cho phép đóng chậm vài tuần nếu phụ huynh nói rõ hoàn cảnh. Một câu với cô chủ nhiệm hoặc phòng tài vụ: “Nhà em đang có người nằm viện, em xin đóng khoản này chậm hai tuần được không ạ? Em hứa đóng trước ngày…” Hỏi thì có thể được hoặc không, còn không hỏi thì không có cơ hội nào.

Điều nên tránh: hoãn bằng cách vay nóng hay vay qua ứng dụng lạ để mọi thứ đều đúng hạn. Một khoản vay như vậy biến biến cố một tháng thành gánh nặng nhiều tháng. Nếu đã lỡ vướng và bị đe doạ, báo công an qua 113.

Tình huống đi trọn: tháng tám của anh Khoa

Anh Khoa làm tự do, thu nhập tháng tám vốn đã thưa. Bố anh nằm viện đúng tuần con gái anh nhập học lớp sáu. Ngăn của bố còn 3 đơn vị, ngăn chuyển cấp của con mới góp được 1 đơn vị trên 3 đơn vị cần.

Tối đầu tiên ở viện, anh mở sổ, lập bảng ba hàng. Viện phí tạm ứng và người chăm đêm lấy từ ngăn của bố, vừa hết 3 đơn vị. Khoản trường thu, anh gọi cô chủ nhiệm xin đóng chậm hai tuần, cô đồng ý. Đồng phục mới, anh nhắn vợ: “Em xin lại bộ của bé nhà dì Ba nhé, sang tháng mình mua thêm một bộ.” Học thêm hoãn một tháng.

Anh nói với con gái: “Ông đang ốm, tháng này bố mẹ lo cho ông trước. Đồ mới của con mình mua tháng sau, còn sách thì chị họ cho con rồi.” Con bé hơi buồn vì bạn có cặp mới, nhưng không hỏi thêm. Hai tuần sau anh đóng khoản trường thu bằng tiền nhận từ một việc mới. Học thêm của con chậm một tháng, cô giáo phải kèm thêm vài buổi. Không trọn vẹn, nhưng anh không phải vay ngoài, và cuối tháng sau con bé có bộ đồng phục mới như đã hẹn.

Nói với cả nhà trong lúc rối

Những câu đơn giản, nói một lần cho rõ, giúp mọi người cùng chịu thay vì từng người tự đoán:

  • Với vợ hoặc chồng: “Tháng này mình chỉ lo hai việc: bố và khoản bắt buộc của con. Còn lại để tháng sau, em ghi lại hết.”
  • Với anh chị em: “Bố nằm viện đúng tháng con em nhập học, ngăn của bố em đã chi hết. Phần người chăm đêm tuần sau, anh chị góp được không?”
  • Với con: “Tháng này nhà mình lo cho ông trước. Đồ mới của con không bỏ đâu, chỉ để tháng sau.”
  • Với bố mẹ đang nằm viện: “Bố cứ yên tâm chữa, mọi việc ở nhà con với anh chị lo được.” Không cần kể chuyện tiền với người đang bệnh.

Câu cuối quan trọng. Người bệnh biết con đang chật vật thường lo thêm, có khi đòi về sớm. Chuyện tiền bàn với những người khoẻ trong nhà.

Phần thiếu chia với anh chị em thế nào

Khi biến cố của bố mẹ trùng với biến cố của con mình, anh chị em thường chỉ thấy phần của bố mẹ. Người đứng giữa ngại nói thêm chuyện con mình vì sợ nghe như đang kể khổ. Nhưng nếu không nói, anh chị em sẽ nghĩ mình đang ổn và để mình gánh phần viện phí như mọi lần.

Cách nói gọn là tách bạch: phần của bố mẹ là việc chung, còn chuyện con mình nhập học là để giải thích vì sao lần này mình không ứng trước được nhiều như thường lệ. “Lần này em không gánh được phần lớn như mọi khi vì con em cũng vào cấp đúng tháng này. Viện phí của bố mình chia ba được không, em vẫn lo phần trực đêm.” Câu này không xin ai cho con mình, chỉ xin chia đều phần chung.

Câu hỏi tự kiểm trước khi gọi: mình đang xin chia phần chung hay đang mong người khác lo cả phần riêng của mình? Nếu là phần chung, cứ nói thẳng; nếu là phần riêng, hỏi vay rõ ràng có giấy ghi lại, đừng để lẫn vào chuyện của bố mẹ.

Bẫy thường gặp khi biến cố dồn

Những chỗ nhiều người đứng giữa đã vấp:

  • Chi theo việc nào réo to nhất. Lập bảng ba hàng trước, dù chỉ trên mặt sau một tờ giấy.
  • Rút ngăn mất thu nhập để lấp. Ngăn này nên giữ đến cùng; nếu tháng sau mình mất việc thì không còn gì.
  • Gánh một mình vì ngại nhờ. Anh chị em, ông bà bên kia, bạn thân có thể đỡ bằng việc, như đưa con đi học, nấu cơm, thay ca ở viện. Mỗi việc đỡ là một khoản không phải chi.
  • Hứa với con quá nhiều để bù. Hứa vừa phải và giữ lời, hơn là hứa nhiều rồi lại hoãn tiếp.
  • Quên ghi lại. Tháng rối là tháng dễ mất dấu tiền nhất; người ghi sổ nên là người không trực ở viện.

Điều không cần lo quá: con hoãn một bộ đồng phục hay chậm một tháng học thêm không ảnh hưởng gì lâu dài. Điều con nhớ về những tháng như vậy thường là bố mẹ đã bình tĩnh và nói thật, chứ không phải chiếc cặp mới.

Sau khi qua tháng dồn: rút ra gì cho lần sau

Khi mọi việc đã tạm ổn, dành một buổi tối nhìn lại. Câu hỏi tự kiểm: những khoản ở hàng ba đã quay lại đúng hẹn chưa, ngăn nào cạn và lịch bù thế nào, và lần sau nếu hai biến cố lại trùng, có gì mình làm sớm hơn được không? Thường câu trả lời là bắt đầu góp ngăn chuyển cấp sớm hơn, hoặc nói với anh chị em về cách chia từ trước.

Ghi những gì học được thành vài dòng ở trang đầu sổ quỹ. Đến khi biến cố tiếp theo tới, người mở sổ, có khi chính là vợ hoặc chồng mình, sẽ có sẵn một khung quyết định thay vì phải bắt đầu lại từ đầu trong lúc rối.

Và đừng quên cảm ơn những người đã đỡ: anh chị em thay ca, hàng xóm đưa con đi học, cô giáo cho đóng chậm. Một lời cảm ơn rõ ràng hôm nay là lý do để lần sau họ sẵn lòng giúp tiếp, mà với người đứng giữa, những người sẵn lòng giúp là một phần của quỹ dự phòng không ghi trong sổ.

Câu hỏi thường gặp

Khi hai biến cố cùng lúc mà quỹ không đủ thì ưu tiên khoản nào?

Trước hết những gì liên quan tới tính mạng và an toàn, kế đến những gì có hạn chót không lùi được, sau cùng những gì có thể hoãn. Mỗi ngăn vẫn chi đúng việc của mình, phần thiếu mới cần xếp hàng theo thứ tự đó.

Có nên xin nhà trường cho đóng chậm khi nhà có người nằm viện không?

Nên hỏi, nói rõ hoàn cảnh và hẹn ngày đóng cụ thể. Nhiều trường đồng ý cho đóng chậm vài tuần. Hỏi thì có thể được hoặc không, nhưng không hỏi thì không có cơ hội.

Có nên rút quỹ mất thu nhập để lo khi biến cố dồn không?

Nên giữ ngăn này đến cùng, vì nếu sau đó người trụ cột mất việc thì nhà không còn chỗ dựa. Hãy hoãn những khoản hoãn được và nhờ người thân đỡ bằng việc trước.

Có nên kể với bố mẹ đang nằm viện chuyện nhà thiếu tiền không?

Thường không nên. Người bệnh biết con đang chật vật dễ lo thêm, có khi đòi về sớm. Chuyện tiền nên bàn với những người khoẻ trong nhà như vợ chồng và anh chị em.

Nói với con thế nào khi phải hoãn đồ dùng học tập mới?

Nói thật và ngắn: tháng này nhà lo cho ông bà trước, đồ của con không bỏ mà để tháng sau, rồi giữ đúng lời hẹn. Trẻ thường chịu được việc hoãn khi được báo rõ ràng.

Tháng biến cố dồn có nên vay để mọi thứ đúng hạn không?

Nên tránh vay nóng hay vay qua ứng dụng lạ, vì biến một tháng khó thành nhiều tháng khó. Nếu thật sự thiếu, hỏi người thân trước và nhờ tư vấn độc lập; bị đe doạ đòi nợ thì báo công an qua 113.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138