GanhVac.comGánh Vác
Thế hệ bánh mì kẹp

Con một chăm bố mẹ già và nuôi con nhỏ: xếp việc khi không có anh chị em chia

Là con một, không có anh chị em chia việc, lại đang nuôi con nhỏ. Cách xếp việc theo thứ tự, dựng người đỡ thay anh chị em và nói với vợ chồng cho rõ.

A woman in her late thirties helping her elderly mother walk slowly along a hospital waiting corridor, a small boy with a school backpack holding her other hand, soft daylight, seen from behind

Khi là con một mà vừa chăm bố mẹ già vừa nuôi con nhỏ, thứ tự nên xếp là: giữ nguồn thu, dựng một nhóm người đỡ thay cho anh chị em mình không có, rồi mới chia phần việc còn lại giữa mình và vợ hoặc chồng. Không có ai cùng trang lứa để san sẻ không có nghĩa là phải làm một mình; nó có nghĩa là người giúp mình sẽ đến từ chỗ khác, và mình phải chủ động gọi tên họ sớm hơn người nhiều anh chị em.

Con một thường có hai cái lợi ít ai nói: không phải bàn chia phần với ai, và quyết định nhanh hơn. Cái khó là mọi việc đều mặc định về mình, kể cả những lúc chính mình ốm. Bài này đi theo một tình huống cụ thể, từng tuần một, để bạn thấy thứ tự việc làm, câu nói với vợ chồng, và cách xây một mạng lưới người đỡ trước khi cần.

Tình thế của chị Hạnh: một tuần bị dồn từ hai phía

Chị Hạnh, 38 tuổi, là con một. Mẹ chị ở quê, cách nhà chừng nửa ngày đi xe, vừa mổ và cần người ở bên trong vài tuần đầu. Con trai chị vừa vào lớp một, đang trong những tuần đầu tập đi học. Chồng chị đi làm theo ca, thu nhập hai vợ chồng tương đương nhau, mỗi người khoảng 5 đơn vị một tháng, ví dụ giả định.

Trong tuần đầu, chị làm theo bản năng: xin nghỉ phép, về quê ở với mẹ, để chồng lo con. Đến ngày thứ năm, chồng gọi báo con khóc không chịu đi học, anh đã phải xin đổi ca hai lần. Phép của chị gần hết. Mẹ thì nói chị cứ về đi, mẹ tự lo được, nhưng chị biết mẹ chưa tự đi lại được.

Đây là điểm mà nhiều người con một rơi vào: mọi phương án đều có vẻ phải hy sinh một bên. Chị Hạnh dừng lại một buổi tối, không quyết gì cả, chỉ viết ra ba câu hỏi. Một, việc gì chỉ mình làm được trong tháng này? Hai, việc gì người khác làm được nếu mình nhờ? Ba, nếu cứ thế này thêm hai tuần thì cái gì gãy trước: công việc của mình, của chồng, hay sức của mình?

Câu trả lời của chị: chỉ chị làm được việc ký giấy và nói chuyện với bác sĩ về mẹ, cùng những tối ngồi với con trong tháng đầu đi học. Mọi việc khác người khác làm được. Và nếu kéo dài thêm hai tuần, công việc của chị gãy trước. Từ đó chị xếp lại.

Việc làm trong hai tuần đầu, theo thứ tự

Bảng dưới là cách chị Hạnh xếp lại, dùng được cho mọi người con một vừa có cha mẹ cần chăm vừa có con nhỏ.

Thứ tựViệcAi làmGhi chú
1Báo với nơi làm việc tình hình thật, hỏi có làm từ xa hay đổi giờ vài tuần được khôngChị HạnhGiữ nguồn thu là việc trước nhất
2Tìm người ở cùng mẹ ban ngày trong ba tuầnDì họ ở gần và một người chăm theo buổiChi khoảng 1,5 đơn vị cho ba tuần, ví dụ giả định
3Nhờ một người hàng xóm thân ghé mẹ buổi tốiBác hàng xómĐổi lại chị gửi quà, cảm ơn cụ thể
4Thống nhất với chồng lịch đón con và ngồi với con buổi tốiHai vợ chồngChị về nhà các tối trong tuần, về quê cuối tuần
5Gom giấy tờ của mẹ: bảo hiểm y tế, giấy ra viện, lịch tái khámChị Hạnh, để một bản ở quê với dìĐể khi có việc gấp người ở gần biết chỗ
6Gọi cho mẹ cùng giờ mỗi tốiChị Hạnh và con traiMẹ yên tâm, con cũng thấy mình có phần

Thứ tự này không phải luật cứng. Có nhà người chăm theo buổi khó tìm, có nhà chồng hoặc vợ không đổi ca được. Nhưng nguyên tắc giữ nguyên: việc giữ nguồn thu đi đầu, việc nhờ người đỡ đi thứ hai, việc chia giữa vợ chồng đi sau, vì khi đã có người đỡ thì phần còn lại giữa hai vợ chồng nhẹ hơn rất nhiều.

Dựng người đỡ thay cho anh chị em mình không có

Họ hàng ở gần cha mẹ. Cô dì chú bác, anh chị em họ thường sẵn lòng giúp những việc có thời hạn rõ, như ở cùng vài tuần hay ghé thăm buổi tối. Điều họ cần là một lời nhờ cụ thể và cảm giác được ghi nhận, không phải được trả công.

Hàng xóm và bạn của cha mẹ. Người cùng xóm, bạn tập thể dục buổi sáng của mẹ, người cùng hội của bố. Họ ở gần nhất, thấy nhanh nhất khi có chuyện. Nên có tên và cách liên lạc với ít nhất hai người như vậy.

Người làm theo buổi có trả công. Người chăm theo buổi, người dọn dẹp, người nấu một bữa. Với con một, đây thường là thứ thay cho thời gian của anh chị em. Cân nhắc chi phí theo số giờ mình được giải phóng và mình dùng số giờ đó để giữ việc hay giữ sức.

Bạn bè và nhóm phụ huynh của con. Những người có thể đón con giúp một buổi, cho con chơi chung một chiều cuối tuần. Một nhóm ba bốn nhà đổi lượt cho nhau là chỗ dựa rất thật cho người con một có con nhỏ.

Nói với vợ hoặc chồng: đừng để người kia đoán

Con một hay nghĩ việc của cha mẹ mình là việc của riêng mình, nên ngại nhờ vợ hoặc chồng. Ngược lại, người kia không biết mình đang cần gì, nên hoặc đứng ngoài, hoặc làm theo cách mình không cần. Một cuộc nói chuyện ngắn và rõ thay được nhiều tuần căng thẳng.

Câu mở có thể là: "Mẹ em cần người ở cùng ba tuần. Em đã nhờ dì và thuê người ban ngày, phần đó ổn rồi. Em cần anh nhận đón con và ngồi với con hai tối trong tuần, còn cuối tuần em về quê. Ba tuần thôi, rồi mình xem lại. Anh thấy được không?" Câu này cho người kia thấy mình đã tự lo phần lớn, chỉ nhờ phần cụ thể, có thời hạn, và có hỏi ý.

Chuyện tiền cũng nên nói rõ ngay: khoản thuê người chăm lấy từ đâu, có ảnh hưởng khoản chung của nhà không. Nếu hai vợ chồng chưa có thoả thuận về tiền cho cha mẹ hai bên, đây không phải lúc bàn cả nguyên tắc; chỉ cần thống nhất khoản cho đợt này, nguyên tắc chung để bàn sau khi mẹ đã ổn.

Chồng chị Hạnh đồng ý, nhưng nói thêm rằng anh lo vì ca đêm sẽ thiếu ngủ. Hai người thoả thuận chị nhận đưa con đi học buổi sáng dù phải dậy sớm hơn. Không ai thấy nhẹ hoàn toàn, nhưng không ai thấy bị bỏ mặc.

Những câu tự hỏi riêng cho người con một

Trả lời từng câu, ghi lại những câu trả lời là "chưa".

  • Nếu chính mình ốm một tuần, ai sẽ gọi cho bố mẹ và biết bố mẹ đang cần gì?
  • Có ai ở gần bố mẹ biết chỗ cất giấy tờ bảo hiểm y tế và thuốc đang dùng không?
  • Bố mẹ có tên và cách liên lạc của ít nhất hai người ở gần để gọi khi có chuyện không?
  • Vợ hoặc chồng mình có biết khoản mình đang gửi cho bố mẹ mỗi tháng không?
  • Mình đã có một khoản dự phòng riêng cho lúc bố mẹ nhập viện chưa, dù nhỏ?
  • Lần cuối mình được nghỉ một ngày không phải lo cho ai là khi nào?

Mỗi câu trả lời "chưa" là một việc nhỏ cho tháng tới. Không cần làm hết cùng lúc. Với người con một, mỗi câu "chưa" được chuyển thành "rồi" là một chỗ dựa thêm vào lúc mình không có mặt.

Bẫy riêng của người con một

Những cái bẫy dưới đây người nhiều anh chị em ít gặp, nhưng người con một gặp gần như chắc chắn ở một lúc nào đó.

BẫyTrông như thế nàoCách tránh
Mọi quyết định dồn về một ngườiBác sĩ, họ hàng, hàng xóm đều gọi cho mình; mình phải trả lời mọi thứ ngayChọn một người ở gần làm đầu mối việc nhỏ hằng ngày; mình chỉ nhận việc lớn
Không dám ốmMình ốm thì không ai thay, nên cố đi làm, cố về quêCó sẵn tên người thay mình ở cả hai đầu: con và cha mẹ
Cha mẹ giấu bệnh để con khỏi loMình biết khi đã nặng, phải xử lý gấp, tốn kém hơnNhờ một người ở gần để ý giúp và báo khi thấy lạ; gọi đều để cha mẹ quen kể
Vợ hoặc chồng thấy mình thiên về bên mìnhKhoản cho cha mẹ mình lớn hơn bên kia mà chưa bànBàn một nguyên tắc chung cho cả hai bên, ghi rõ lý do vì sao bên này đang cần nhiều hơn
Ví dụ giả định: dồn hết dự phòng cho một lần mẹ nhập việnDự phòng 4 đơn vị dùng hết trong một tuần, tháng sau con cần đóng họcĐặt trước một mức tối đa rút cho mỗi lần, phần vượt thì bàn với vợ chồng

Câu tự nhắc cho người con một: "Mình là người duy nhất, nên mình càng phải là người còn sức lâu nhất." Mọi cách tránh trong bảng đều đi về cùng một chỗ: để mình không phải có mặt ở mọi nơi, mọi lúc.

Khi nào cần người có chuyên môn, và kết quả của chị Hạnh

Việc chăm mẹ sau mổ, dùng thuốc gì, tập đi lại ra sao, là việc của bác sĩ đang theo dõi mẹ; người con chỉ nên ghi lời dặn và hỏi lại cho rõ, không tự đổi. Quyền lợi bảo hiểm y tế khi tái khám hay chuyển tuyến thì hỏi bộ phận bảo hiểm của bệnh viện hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội, và tra văn bản hiện hành. Nếu sau này cần giấy uỷ quyền để thay mẹ làm thủ tục, hỏi phòng công chứng hoặc luật sư.

Với chị Hạnh, ba tuần trôi qua không trọn vẹn. Người chăm theo buổi nghỉ giữa chừng một tuần, dì phải ở thêm. Con trai vẫn khóc mấy buổi đầu đi học. Chị đã phải xin nghỉ không lương hai ngày. Nhưng chị giữ được việc, mẹ hồi phục dần, và cuối đợt chị có một danh sách tên người ở quê có thể gọi lần sau. Lần sau mẹ phải tái khám, chị chỉ mất một cuộc gọi để sắp xếp thay vì một tuần rối loạn.

Điều không cần lo quá: cảm giác mình không ở bên mẹ đủ. Có mặt mọi ngày không phải là cách duy nhất để chăm cha mẹ. Sắp xếp được người chăm tốt, giữ được việc để lo tiền thuốc lâu dài, gọi đều mỗi tối, cũng là chăm.

Câu hỏi thường gặp

Con một có nên nghỉ việc để chăm bố mẹ già không?

Nên cân nhắc rất kỹ trước khi nghỉ, vì nguồn thu của bạn đang nuôi cả bố mẹ lẫn con. Thử trước các cách khác như xin làm từ xa, đổi giờ, nghỉ theo đợt, hoặc nhờ người chăm theo buổi. Nếu vẫn phải nghỉ, hãy tính trước nhà trụ được bao lâu với một nguồn thu.

Không có anh chị em thì nhờ ai chăm bố mẹ khi mình bận?

Họ hàng ở gần, hàng xóm thân, bạn bè của bố mẹ và người chăm theo buổi có trả công. Nên có sẵn tên và cách liên lạc của ít nhất hai người ở gần bố mẹ trước khi có chuyện, để khi cần chỉ mất một cuộc gọi.

Con một có phải tự gánh hết chi phí chăm bố mẹ không?

Phần lớn thường rơi vào người con một, nhưng vợ chồng nên thống nhất rõ khoản nào lấy từ đâu. Nếu bố mẹ có lương hưu hay khoản để dành riêng, có thể bàn nhẹ nhàng với bố mẹ để dùng một phần, miễn giữ thể diện và quyền quyết định của bố mẹ.

Làm sao nói với chồng hoặc vợ khi cần họ gánh thêm việc vì bố mẹ mình?

Nói rõ mình đã tự lo phần nào, chỉ nhờ phần cụ thể, có thời hạn, và hỏi ý họ. Một lời nhờ như nhận đón con hai tối trong ba tuần dễ được đồng ý hơn nhiều so với một lời than chung rằng mình quá mệt.

Con một mà ở xa bố mẹ thì chuẩn bị gì trước?

Gom giấy tờ của bố mẹ và để một bản ở chỗ người ở gần biết, có tên hai người ở gần để gọi khi có chuyện, giữ lịch gọi điện đều, và có một khoản dự phòng nhỏ riêng cho lúc bố mẹ nhập viện. Bốn thứ này giúp bạn phản ứng nhanh dù ở xa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138