GanhVac.comGánh Vác
Giữ sức người trụ cột

Khoảng nghỉ cho người trụ cột: tìm chỗ thở trong tuần khi chăm bố mẹ và nuôi con

Cách tìm những khoảng nghỉ mười lăm phút đến nửa ngày trong tuần của người trụ cột, lịch đổi ca với vợ chồng, câu nói mẫu và những bẫy làm khoảng nghỉ biến mất.

Slow laps in a quiet outdoor swimming pool at sunrise, a Vietnamese woman in her late thirties seen from above, calm water, soft blue and warm gold tones

Khoảng nghỉ của người đứng giữa không đến từ một kỳ nghỉ dài mà từ những khoảng nhỏ được giữ cố định trong tuần: mười lăm phút mỗi ngày không ai gọi, một buổi tối mỗi tuần thuộc về mình, nửa ngày mỗi tháng đổi ca hẳn với người khác. Thứ tự nên làm là giữ khoảng nhỏ nhất trước, vì nó dễ giữ nhất, rồi mới mở rộng dần.

Nghe thì đơn giản, nhưng với người lo cùng lúc cha mẹ già và con nhỏ, ngay cả mười lăm phút cũng hay bị lấy mất. Phần dưới đi qua cách tìm chỗ trống trong lịch tuần của nhà mình, cách đổi ca với vợ chồng và người thân, nên làm gì trong khoảng nghỉ để thật sự hồi sức, và những bẫy khiến khoảng nghỉ biến mất sau vài tuần.

Ba cỡ khoảng nghỉ và vì sao cần cả ba

Khoảng nhỏ hằng ngày, mười lăm đến ba mươi phút. Đây là phần giữ nhịp. Có thể là đi bộ một vòng sau bữa tối, ngồi uống trà trước khi cả nhà dậy, hay nằm nghe nhạc trước khi ngủ. Điều kiện duy nhất: trong khoảng đó không làm việc nhà, không trả lời tin nhắn về tiền, không tính toán.

Khoảng vừa hằng tuần, một buổi tối hoặc một buổi sáng. Đây là phần nạp lại. Gặp một người bạn, đi bơi, đi cắt tóc, hoặc đơn giản là ngồi ở một quán quen một mình. Khoảng này cần người khác trông con hoặc trông cha mẹ, nên phải thoả thuận trước.

Khoảng lớn hằng tháng, nửa ngày đến một ngày. Đây là phần lùi ra để nhìn. Một ngày không phải chăm ai, không phải trực điện thoại. Nhiều người trụ cột chưa có khoảng này trong nhiều năm. Nếu chưa xoay được hằng tháng, đặt mục tiêu hai tháng một lần.

Vì sao không thể chỉ có một loại. Chỉ có khoảng nhỏ thì mệt vẫn tích dần. Chỉ có khoảng lớn thì giữa hai lần nghỉ quá xa, cạn trước khi tới. Ba cỡ cộng lại giống như ăn đủ bữa chính và bữa phụ: thiếu một thứ là cơ thể đòi. Nếu tháng này chỉ giữ được một cỡ, hãy chọn khoảng nhỏ hằng ngày, vì nó không phải nhờ ai và không tốn gì.

Lịch tuần: tìm chỗ trống thật trong nhà mình

Kẻ một bảng bảy ngày, ghi giờ cố định của từng người: giờ đi làm, giờ con đi học, giờ cha mẹ ngủ trưa hay đi sinh hoạt. Chỗ trống thường nằm ở những giờ không ai để ý. Dòng đầu là ví dụ giả định của một nhà ba thế hệ ở cùng nhau.

Khung giờAi đang làm gìChỗ trống cho aiCần ai trông giúp
Tối thứ ba, sau tám giờcon học bài, ông bà xem ti vingười mẹ, đi bộ ba mươi phútngười bố ngồi cạnh con
Sáng thứ bảy, bảy đến chín giờcon ngủ muộn, ông đi tậpngười bố, đi bơi hoặc cà phêkhông cần ai
Trưa chủ nhậtcha mẹ ngủ trưacả hai vợ chồng, ngồi với nhaucon lớn trông em một giờ
Chiều thứ năm, giờ nghỉ ở chỗ làmmọi người ở chỗ khácmình, ăn trưa một mình không điện thoạikhông cần ai

Sau khi kẻ xong, đánh dấu những khoảng đã có sẵn mà chỉ cần giữ lại. Thường có ít nhất hai khoảng như vậy, chỉ là đang bị lấp bằng điện thoại hoặc việc vặt. Giữ được hai khoảng sẵn có đã là bắt đầu tốt.

Đổi ca với vợ chồng sao cho công bằng

Khoảng nghỉ hằng tuần chỉ bền khi cả hai vợ chồng đều có. Nếu chỉ một người được nghỉ, người kia sớm thấy thiệt và khoảng nghỉ thành chuyện cãi nhau. Nguyên tắc đơn giản: mỗi người một buổi cố định trong tuần, người kia trực nhà buổi đó, không hỏi đi đâu, không gọi trừ việc gấp.

Cách mở lời: “Mình thử thế này một tháng xem sao. Tối thứ ba là của em, tối thứ năm là của anh. Buổi của ai thì người kia lo hết cơm nước, bài vở của con và gọi cho ông bà. Hết tháng mình ngồi lại xem có hợp không.” Câu “thử một tháng” giúp người kia dễ đồng ý vì không phải cam kết mãi.

Với người đơn thân, đổi ca thường là đổi với một phụ huynh cùng lớp con, với em họ, hoặc với bạn thân cũng đang nuôi con. Hai nhà trông con giúp nhau một buổi mỗi tuần, luân phiên. Với nhà có cha mẹ cần người ở cạnh, buổi nghỉ của mình có thể trùng giờ anh chị em ghé thăm cha mẹ. Hãy nói thẳng nhu cầu: “Chiều chủ nhật anh ghé mẹ được không, em cần nửa ngày để nghỉ.”

Một điểm hay bị quên: người trực nhà trong buổi của người kia cần được giao đủ thông tin. Mẹ uống thuốc giờ nào, con có bài gì phải nộp, ai có thể gọi tới. Ghi ra một tờ giấy dán ở tủ lạnh, để người nghỉ không phải trả lời điện thoại hỏi han suốt buổi. Nếu buổi nghỉ nào cũng bị gọi năm lần thì đó chưa phải là nghỉ, và người nghỉ sẽ sớm bỏ cuộc vì thấy không đáng.

Làm gì trong khoảng nghỉ để thật sự hồi sức

Không phải khoảng nghỉ nào cũng giúp hồi sức. Lướt điện thoại hai tiếng có thể khiến bạn thấy mệt hơn. Một vài gợi ý dựa trên điều người trụ cột hay thiếu nhất:

  • Vận động nhẹ ngoài trời: đi bộ, đạp xe chậm, tập vài động tác giãn cơ. Người làm văn phòng và chăm người ốm thường ngồi hoặc cúi nhiều.
  • Ở một mình mà không phải làm gì: với người cả ngày bị gọi tên, im lặng là thứ hiếm.
  • Gặp một người không liên quan tới việc nhà: bạn cũ, đồng nghiệp thân. Nói chuyện khác ngoài tiền và bệnh.
  • Làm một việc bằng tay mà mình thích: trồng cây, nấu một món cho riêng mình, sửa đồ.
  • Ngủ bù, nếu cả tuần đã thiếu ngủ. Không có gì phải ngại.
  • Tránh dùng khoảng nghỉ để làm việc nhà “cho xong”, trả lời tin nhắn nhóm gia đình, hay tính sổ.

Câu hỏi tự kiểm sau mỗi khoảng nghỉ: “Sau khoảng này mình thấy nhẹ hơn, hay vẫn như cũ?” Nếu vẫn như cũ ba bốn lần liền, thử đổi cách nghỉ.

Tình huống giả định: anh Tùng và buổi sáng thứ bảy

Anh Tùng 42 tuổi, làm nghề tự do nên thu nhập không đều. Bố anh nằm viện lâu ngày, ba anh em thay nhau trực, nhưng anh ở gần nhất nên trực nhiều nhất. Vợ anh đi làm giờ hành chính, hai con đang học cấp một. Gần một năm anh không có buổi nào cho mình. Anh hay mất bình tĩnh khi khách hàng gọi trễ giờ.

Anh ngồi với vợ kẻ lịch tuần, thấy sáng thứ bảy là lúc em trai anh rảnh. Anh gọi cho em: “Sáng thứ bảy em trực bố giúp anh từ bảy tới mười một giờ nhé, anh đổi lại trực tối thứ tư cho em.” Em trai đồng ý nhưng chỉ được hai tuần một lần vì cũng có con nhỏ. Vợ anh nhận trông hai con sáng hôm đó.

Buổi đầu anh không biết làm gì, ngồi quán cà phê vẫn mở tin nhắn khách. Tới buổi thứ ba anh tắt điện thoại, đi bộ một vòng hồ rồi về ngủ một giấc. Hai tuần một lần không nhiều, anh vẫn mệt. Nhưng anh nói mình có thứ để chờ, và tuần nào có buổi đó anh ít cáu hơn hẳn. Anh định khi bố xuất viện sẽ xin thêm một buổi nữa.

Những bẫy làm khoảng nghỉ biến mất

Để khoảng nghỉ “khi nào rảnh”. Người trụ cột không bao giờ rảnh. Khoảng nghỉ phải có giờ cố định trên lịch như một cuộc hẹn, không thì việc khác sẽ lấp vào.

Nhận việc gấp trong buổi của mình. Một lần nhận thì lần sau sẽ có người gọi tiếp. Trừ chuyện thật sự khẩn cấp về sức khoẻ, hãy giữ buổi đó. Một câu đủ dùng: “Chiều nay em bận rồi, tối em gọi lại.”

Thấy có lỗi rồi tự huỷ. Cảm giác có lỗi khi nghỉ rất thường gặp ở người đứng giữa. Hãy nhớ rằng nghỉ để còn sức là một phần của việc chăm sóc người khác.

Biến khoảng nghỉ thành khoảng tiêu tiền. Nghỉ không cần tốn kém. Nếu mỗi lần nghỉ đều kèm mua sắm thì sớm thành gánh nặng mới. Đi bộ, ngủ, gặp bạn uống nước đều đủ.

Không nói trước với người nhà. Đột ngột vắng mặt dễ thành va chạm. Thông báo lịch trước, lặp lại đều đặn, để cả nhà quen rằng buổi đó là của mình.

Điều không cần lo quá và khi nào cần thêm trợ giúp

Không cần lo nếu khoảng nghỉ của bạn trông không giống ai. Có người hồi sức bằng chạy bộ, có người bằng ngồi yên trong bếp lúc năm giờ sáng, có người bằng một buổi đi chợ một mình không vội. Không có chuẩn nào bắt khoảng nghỉ phải là đi du lịch, đi xoa bóp hay đọc sách. Thước đo duy nhất là sau đó bạn thấy nhẹ hơn.

Cũng không cần lo nếu tuần nào đó khoảng nghỉ bị mất vì cha mẹ nhập viện hay con ốm. Nhà ba thế hệ luôn có những tuần như vậy. Điều quan trọng là tuần sau quay lại lịch cũ, thay vì kết luận “nhà mình không có kiểu nghỉ đó được” rồi bỏ hẳn. Hãy coi lịch nghỉ như lịch uống thuốc của cha mẹ: lỡ một lần thì uống tiếp lần sau, không bỏ cả đợt.

Điều nên để ý: nếu đã có khoảng nghỉ đều mà vẫn mệt rã, mất ngủ kéo dài, không còn thấy vui với điều gì, thì nghỉ ngơi chưa đủ. Lúc đó nên đi khám để bác sĩ xem có vấn đề sức khoẻ nào phía sau, và cân nhắc gặp chuyên gia tâm lý. Nếu có lúc nghĩ tới chuyện làm hại bản thân, hãy gọi 115 hoặc tới cơ sở y tế gần nhất, và báo cho một người thân ngay.

Câu hỏi tự kiểm mỗi cuối tháng: “Tháng này mình giữ được mấy khoảng nhỏ, mấy buổi vừa, có nửa ngày nào không? Cái gì làm mất khoảng nghỉ nhiều nhất? Tháng sau đổi gì?” Ghi ba dòng trả lời vào cùng cuốn sổ thu chi, để chuyện giữ sức được nhìn ngang hàng với chuyện tiền.

Câu hỏi thường gặp

Mười lăm phút một ngày có đủ để nghỉ không?

Mười lăm phút không thay được giấc ngủ hay một ngày nghỉ, nhưng giữ đều mỗi ngày thì giúp giữ nhịp và giảm cáu gắt. Đó là phần dễ giữ nhất, nên bắt đầu từ đây rồi mới thêm khoảng nghỉ dài hơn trong tuần và trong tháng.

Nhà không có ai trông con và cha mẹ thì lấy đâu ra buổi nghỉ?

Thử tìm giờ cả nhà đều đang ổn như lúc cha mẹ ngủ trưa hay con đi học, đổi ca với phụ huynh cùng lớp, nhờ họ hàng gần. Nếu nhà xoay được, thuê người trông theo giờ một buổi mỗi tuần là một khoản đáng cân nhắc.

Vợ chồng mỗi người một buổi riêng có làm xa nhau không?

Không, nếu ngoài buổi riêng còn có thời gian ở cạnh nhau. Buổi riêng giúp mỗi người hồi sức, nhờ vậy lúc ở cùng nhau bớt cáu và bớt tính toán. Nên dành thêm một khoảng nhỏ trong tuần cho cả hai.

Nghỉ ngơi trong khi cha mẹ đang ốm có phải vô tâm không?

Không. Chăm người ốm là chặng dài, người chăm cần nghỉ để không gục giữa chừng. Bạn có thể nhờ người khác trực thay trong lúc nghỉ, để cha mẹ vẫn có người bên cạnh và bạn có sức cho những ngày sau.

Làm sao giữ được buổi nghỉ khi công việc hay gọi bất ngờ?

Báo trước với đồng nghiệp rằng khung giờ đó mình khó nghe máy, chỉ nhận việc gấp thật sự. Tắt thông báo ứng dụng công việc trong buổi đó. Giữ được vài tuần thì người xung quanh sẽ quen.

Người đơn thân có cách nào có khoảng nghỉ hằng tuần?

Có thể đổi ca trông con với một phụ huynh khác cũng đang một mình nuôi con, nhờ ông bà hoặc người thân một buổi cố định, hoặc chọn khoảng nghỉ ở nhà sau khi con ngủ. Quan trọng là giữ đều đặn, dù chỉ ngắn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138